[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 199 ]
ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفاضَ النَّاسُ وَ اسْتَغْفِرُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ ( 199 )
[ ترجمه ]
پس از جايى كه مردم حركت ميكنند شما نيز حركت كنيد و از خداوند درخواست آمرزش و مغفرت نمائيد كه خدا آمرزنده و مهربان است .
شرح لغات :
و استغفروا - طلب آمرزش و مغفرت كنيد و مغفرت به معناى پوشاندن گناه است و كلمات « غفور و غافر » هر دو به معناى بخشنده و پوشانيده گناه مىباشد اما در كلمه « غفور مبالغه بيشترى است .
تفسير :
ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفاضَ النَّاسُ . . .
- كوچ كنيد از جايى كه مردم كوچ كردند .
در بيان مقصود از آيه دو قول است .
1 - مقصود كوچ كردن از عرفات است و اين آيه متوجه قريش و هم پيمانان قريش است كه بنام « حمس » خوانده ميشوند و آنان با مردم به عرفات نميرفتند و ميگفتند ما اهل حرم الهى هستيم و از آن نبايد بيرون رويم و در همان « مزدلفه » ميماندند از آنجا كوچ ميكردند خداوند با اين آيه آنان را نيز امر به حركت بسوى عرفات و وقوف در آنجا و افاضه از عرفات ، فرمود و بنا بر اين قول مراد از « الناس » بقيه مردم است ( ابن عباس عايشه عطا - مجاهد - حسن و قتاده ) و از امام باقر عليه السلام همين قول مروى است .
ضحاك همين قول را تأييد مىكند با اين اختلاف كه ميگويد مراد از « النّاس » ابراهيم است و چون ابراهيم امام و پيشواى مردم بوده لذا بمنزله امّت و ملت شمرده شده از او بتعبير به « النّاس » شده است .
2 - منظور حركت از مزدلفه است براى « منى » در روز عيد قربان قبل از طلوع خورشيد براى رمى جمره و قربانى ( جبائى ) .