بنا بر اين ، عقوبت و كيفر كفاره بر تجاوز و ستمگرى آنان بنام « عدوان » و ظلم ناميده شده است همانطور كه در آيه كريمه ميفرمايد
« فَمَنِ اعْتَدى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدى عَلَيْكُمْ »
« 1 » ( هر كس بشما تجاوز كرد شما نيز به او تجاوز كنيد ( 1 ) ) كه كيفر تجاوز بنام « تجاوز » خوانده شده است با اينكه خود اقتضاى عدل است و آيه كريمه
« وَ جَزاءُ سَيِّئَةٍ ، سَيِّئَةٌ
« 2 » مثلها - كيفر بر گناه همانند همان گناه مىباشد كه از كيفر گناه تتغير به « سيئة » شده است .
اين وجه تفسير را « قتاده » و « ربيع » و « عكرمه » گفتهاند .
ولى « مجاهد » و « سدى » ميگويند مقصود از « عدوان » ابتداء به جنگ است .
اين آيه كه دستور كشتن مشركان را در هر حال و هر كجا باشند ميدهد ناسخ آيهء قبلى است كه ميفرمايد با مشركان در مسجد الحرام بجنگيد تا وقتى آنان ابتداء به جنگ نكردهاند ( حسن و جبائى ) .
ولى بنا تفسير ابن عباس در آيه گذشته كه ميگفت آيه براى بيان حرمت تعرض نسبت بزنان و كودكان و وجوب نبرد با خصوص مردان است ديگر منسوخ به اين آيه نميباشد .
بعضى ميگويند اين آيه نيز بيان همان حكم آيات مسابقه است و ميفرمايد اگر مشركان در حرم شروع به جنگ با شما كردند شما آنان را بكشيد تا فتنه و شرك از ميان برود نه دستور كشتن آنها در هر حال و هر جا است .
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 194 ]
الشَّهْرُ الْحَرامُ بِالشَّهْرِ الْحَرامِ وَ الْحُرُماتُ قِصاصٌ فَمَنِ اعْتَدى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدى عَلَيْكُمْ وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ ( 194 )
[ ترجمه ]
ماه حرام در مقابل ماه حرام پس هر كس بر شما تجاوز كرد شما نيز به او تجاوز كنيد مانند همان تعدى و تجاوزى كه بشما كرده است و از خدا بترسيد و بدانيد كه خدا با پرهيزكاران است .
هامش
( 1 ) آيه 40 از سوره « شورى »
( 2 ) آيه 126 از سوره نحل .