وَ الْحُرُماتُ قِصاصٌ . . .
- اين آيه را به دو صورت تفسير كردهاند :
1 - چون قريش در سال ششم از رفتن رسول اكرم و يارانش بمكهء با آنكه حرام بسته بودند جلوگيرى كردند و آنان را مجبور به بازگشت بمدينه نمودند به خود مىباليدند بر اين قدرت و پيروزى خداوند به مسلمانان در سال هفتم توفيق و امكان داخل شدن به مكه و انجام عمره داد تا جبران و قصاصى باشد از آنچه در سال گذشتهاش واقع شده بود ( قتاده - ضحاك - ربيع - عبد الرحمن بن زيد ، اين وجه را گفته و از امام باقر عليه السلام و ابن عباس نيز همين وجه نقل شده است .
2 - حرمات قصاص است يعنى جنگ براى مسلمانان در ماههاى حرام جائز نيست و حرام است جز اينكه به صورت قصاص و مقابله به مثل با مشركان باشد .
حسن ميگويند مشركين عرب برسول اكرم عرض كردند آيا در ماههاى از جنگ با ما ممنوعى ؟
حضرت فرمود بلى ، منظور مشركان اين بود كه وقتى مطمئن شوند مسلمانان در ماههاى حرام با آنها نمىجنگند در اين ماه به مسلمانان حمله كنند و فكر ميكردند كه مسلمانان پاسخ نخواهند داد در اين موقع اين آيه نازل شد كه اگر مشركان جنگ كنند و حرمت اين ماهها را نگاه ندارند بر شما نيز منعى و اشكالى نيست كه به آنها حمله كنيد و قصاص نمائيد مانند آنچه آنها كردند ( اين وجه را « زجاج » و « جبائى » گفتهاند .
علت اينكه « حرمات » به صورت جمع بيان شده اينست كه منظور حرمت ماه و حرمت شهر مكّه و حرمت احرام مىباشد .
و بعضى گفتهاند علت جمع آوردن « حرمات » اينست كه شامل هر حرمتى كه حلال شمرده شده گردد كه مقابله با آن جائز است .
فَمَنِ اعْتَدى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا . . .
- هر كس بشما تجاوز ظلم كرد شما نيز متقابلًا به او ستم كنيد و گفتيم اگر چه كيفر ستم ، عدل است ولى بنام آن فعل ناميده شده است .
وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ . . .
- از خدا بترسيد در آنچه بشما امر