وَ آتَى الْمالَ عَلى حُبِّهِ . . .
- در معناى اين جمله چند وجه گفته شده است :
1 - ضمير
« عَلى حُبِّهِ »
بمال برميگردد بنا بر اين مصدر بمفعول اضافه شده است يعنى مال را با محبّتى كه به آن دارد . . معناى گفتار ابن عباس و ابن مسعود كه در تفسير اين آيه گفتهاند : يعنى « مال را در حالى كه صحيح و سالم هستى و بزندگى اميدوار ميباشى و از فقر و احتياج ميترسى به فقرا بدهى نه اينكه انفاق و احسان به فقرا را بتأخير بيندازى تا هنگامى كه در آستانهء مرگ قرار گرفتى بگويى : اين مقدار بفلانى ، و اين مقدار بفلانى بدهيد » به همين وجه برميگردد .
2 - ضمير در « على حبّه » به من آمن » برميگردد در اين صورت مصدر بفاعل اضافه شده است و مفعول بواسطهء اينك روشن بوده است ( يعنى المال ) مذكور نگرديده است يعنى مال را با محبّتى كه مؤمن به آن دارد بخويشاوندان و غير آنها بدهد اين وجه در معنا با وجه اوّل يكسان است .
3 - ضمير در « على حبّه » بايتاء برميگردد و آن هر چند در كلام مذكور نيست ولى از
« وَ آتَى الْمالَ »
استفاده مىشود « 1 » بنا بر اين معناى آن اين است : مال را از روى علاقه و محبّت باعطاء و بخشش ، بخويشاوندان و غير آنها بدهد .
4 - ضمير در « على حبّه » به « اللَّه » كه در آيه مذكور است برمىگردد يعنى :
« و آتى المال على حب اللَّه » به اين معنا مال را در راه محبّت خدا و خالصاً لوجه اللَّه بخويشاوندان و غير آنها بدهد اين وجه از سيّد مرتضى علم الهدى ره نقل گرديده است وى ميگويد : « هيچكس در اين وجه بر من سبقت نگرفته است » .
مؤلف : اين وجه بهترين وجهى است كه در تفسير اين جمله گفته شده است زيرا بدون قصد قربت - هر چند شخص با اينكه بمال خود علاقه دارد آن را به فقرا بدهد -
هامش
( 1 ) چنان كه قطامى گفته است : هم الملوك و ابناء الملوك لهم و الاخذون به و الساسة الاول يعنى آنها پادشاهان و فرزندان پادشاهان هستند كه ملك را در قبضهء خود گرفتند و سياستمداران درجهء اول ميباشند در اين شعر ضمير « به » به « الملك » برميگردد كه آن از كلام استفاده مىشود . ( مؤلف )