وَ أَقامَ الصَّلاةَ . . .
- نماز را با رعايت اوقات و شرايط آن بجا بياورد .
وَ آتَى الزَّكاةَ . . .
- زكات مال خود را بدهد .
وَ الْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذا عاهَدُوا . . .
- كسانى كه بعهد و پيمان خود وفا مىكنند يعنى عهدها و نذرهايى كه ميان آنها و خداوند است و همچنين پيمانها و قراردادهايى كه با مردم مىبندند به همه آنها وفا مىنمايند .
وَ الصَّابِرِينَ فِي الْبَأْساءِ وَ الضَّرَّاءِ . . .
- ابن مسعود و قتادة و جماعتى از مفسرين ميگويند مراد از « باساء » فقر و تهيدستى از منظور از « ضرّاء » درد و مرض است .
وَ حِينَ الْبَأْسِ . . .
- مراد از « بأس » جنگ است يعنى در هنگام جنگ و جهاد با دشمنان ، خويشتندار هستند دليل اينكه « بأس » به معناى جنگ ميآيد گفتار حضرت امير مؤمنان عليه السلام است كه فرمود
: كنّا اذا احمرّ البأس اتّقينا برسول اللَّه فلم يكن احد منّا اقرب الى العدوّ منه
- يعنى هنگامى كه جنگ شدّت مىكرد ما همه به پيغمبر خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم پناه ميبرديم و هيچيك از ما نسبت بدشمن از او نزديكتر نبود .
أُولئِكَ . . .
- اشاره به كسانى است كه مذكور گرديد .
الَّذِينَ صَدَقُوا . . .
ابن عباس و حسن مىگويند يعنى « آنها كسانى هستند كه هر چه را از خداوند پذيرفتند راست گفتند و به آن ملتزم و متعهد شدند و عملًا هرگز از آن تخلّف نكردند » . بعضى گفتهاند « مراد اين است كه نيّتهاى آنها با اعمالشان مطابق است » .
وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ . . .
- يعنى آنها بسبب انجام اعمالى كه در آيه ذكر گرديد ، از آتش جهنّم دورى گزيدند .
حضرت امير مؤمنان ( ع ) جامع اين اوصاف بود
اصحاب ما مىگويند حضرت امير مؤمنان عليه السلام حتماً از اين آيه اراده شده است زيرا اختلافى ميان امّت نيست كه حضرتش جامع اين اوصاف و خصال بود ولى قطع نداريم كه كسى غير او داراى اين اوصاف باشد و لذا زجاج و فرّاء مىگويند عمل كردن به اين آيه مخصوص پيغمبران معصوم است زيرا غير از انبيا هيچكس نميتواند