كتاب همان تورات است و لام تعريف بر آن داخل شده .
الّا . . . - مگر .
به معناى : لكن .
امانىّ . . . - آرزوها .
ابن عباس ميگويد : گفتارى است دروغ كه بر زبان ميآورند .
كلبى ميگويد : مطالبى است كه بزرگان آنها بازگو ميكنند .
كسايى و فراء گويند : تلاوتى است كه از درك و فهم خالى است .
گفته شده . منظور از امانىّ اين است : آرزو ميكنند از خداوند رحمت را و شيطان بر آنها چنين وانمود كند كه در نزد خداوند مقام و خيرى دارند و آرزو ميكنند كه اسلام پس از درگذشت نبى اكرم از بين برود و رياست پيشين دو مرتبه نصيب آنها گردد .
و گفته شده : منظور از امانىّ دروغ بستن و گفتار باطل است و اين احتمال با
« وَ إِنْ هُمْ إِلَّا يَظُنُّونَ »
تناسب دارد زيرا اگر منظور تلاوت بود آنها در پندار نبودند و همين طور اگر آرزو ميداشتند آن را زيرا اگر تلاوت با تدبّر همراه باشد خواهند فهميد و اگر آرزوى شخص برآورده شد ديگر پندار معنا ندارد و همين طور ترديد در آنچه ميداند نادرست است و يهود هم عصر نبىّ اكرم ترديدى نداشتند كه تورات از نزد خدا نازل شده است .
وَ إِنْ هُمْ إِلَّا يَظُنُّونَ . . .
- و تنها پا بست پندار و خيالند .
يعنى در حال شك و ترديد ميباشند .
آنچه از آيه استفاده مىشود
اين است : كه در معانى كتاب و بدست آوردن هر چه راه علمى دارد تقليد روا نيست و اكتفاء نمودن به پندار در امور دينى جايز نبود و كتاب بر تمام مردم دليل است خواه عالم باشند و خواه نادان در صورتى كه راه آشنايى با آن براى او باز باشد ، لازم است كه بر معانى و مطالب آن تكيه گردد و تلاوت بتنهايى اثرى ندارد
.