رب به فاصلهء يك فرسخ يا بيشتر قرار دارد ؛ سپس از عراض [ ( عراص ) ] گذشته ، رودهاى بسيارى از آن منشعب گشته و كشتزارهاى مسكن و قطربّل و روستاهاى مجاور آنجا را آبيارى كرده و ميان عكبرا و بغداد به دجله مىريزد .
[ 1494 ] ( 2126 ) از فرات رود ديگرى نيز منشعب مىشود كه به آن رود عيسى [ ( نهر عيسى ) ] گفته مىشود ؛ اين رود در طول 68 درجه و 50 دقيقه و عرض 32 درجه و 20 دقيقه سرچشمه مىگيرد و در دهانهاش پلى ترسناك است كه به آن پل دمّما گفته مىشود ، و دمّما دهى است كه كنار آن پل و رود فرات واقع است ؛ و اين رود ، رودى است كه ناحيهء فيروز سابور را آبيارى مىكند و از ميان دهات و كشتزارهاى دو كنارهاش مىگذرد ؛ زمانى كه به محول مىرسد ، از آن رودهاى مدينة السلام [ ( بغداد ) ] منشعب مىگردد كه ما بعدها بيان خواهيم كرد ؛ سپس از ياسريه گذشته ، در آنجا پلى بر روى آنست كه پل ياسريه ناميده مىشود ؛ بعد ، از ميان بادوريا و از سمت شرقى آن [ شهر ] مىگذرد ؛ سپس از روميه گذشته و آنجا پلى بر روى آنست كه به پل روميه معروف است ؛ بعد ، از زيّاتين گذشته ؛ سپس از محلى به نام باعة الاشنان عبور مىكند ، و در آنجا پلى بر آن رود قرار دارد كه به پل اشنان معروف است ؛ بعد ، از محلى كه باعة الشوك نام دارد عبور مىكند و در آنجا نيز پلى قرار دارد كه به پل شوك معروف است ؛ بعد ، از محلى به نام باعة الرّمان كه در آنجا پلى به نام پل رمّان وجود دارد ، عبور مىكند ؛ سپس از پل مغيض و شهر مغيض مىگذرد ؛ بعد ، از پل بستان عبور كرده ؛ سپس از پل معبدى گذشته ؛ بعد ، از پل بنى زريق عبور كرده ؛ سرانجام در پايين كاخ عيسى بن موسى واقع در شهر مدينة السلام [ ( بغداد ) ] در سمت غربى به دجله مىريزد .
از فرات رود ديگرى نيز جدا مىشود كه به آن رود صرصر گفته مىشود ؛ سرچشمهء اين رود سه فرسخ پايينتر از دمّما واقع است و آن رودى بزرگ و سركش است ؛ بر اين رود پلى است و كشتزارها و دهاتى اطراف آنست كه به وسيلهء دولابها و چرخابها آبيارى مىكنند ؛ از قسمتى از بادوريا مىگذرد و محل ريختن آن به دجله چهار فرسخ بالاى مدائن در سمت غربى دجله ميان بغداد و مداين واقع است .
از فرات رود ديگرى منشعب مىگردد كه به آن رود ملك [ ( نهر الملك ) ] گفته مىشود كه سرچشمهء آن 5 فرسخ پايينتر از دهانهء رود صرصر است ؛ و آن رودى است كه كشتزارهاى بسيار
عجائب الأقاليم السبعة إلى نهاية العمارة ( فارسى ) — صفحة 201
مساهمون: سهراب
ص٢٠١