شرقى آن است ، و مرزى مجاور ناحيهء ارمنياق « 1 » در سمت شمالى آن دارد . و مرزى هم مجاور ناحيهء بقلار كه سمت غربى آن است دارد . و لشكرش چهار هزار نفر است . سپس ناحيهء ارمنياق است كه مرزى مجاور افلاغونيه ، مرز دومش مجاور ناحيهء بقلار و سومين مرزش مجاور ناحيهء خرشنه و چهارمين مجاور ناحيهء خالديه و درياى خزر است . لشكرش چهار هزار نفر است . پس از آن ناحيهء خالديه « 2 » است كه مرزى مجاور سرزمين ارمنيه و مرز دومش مجاور درياى خزر ، و سومين و چهارمين مرزش مجاور ناحيهء ارمنياق است ، و لشكرش چهار هزار نفر است . بنا بر اين تمام لشكر اين يازده ناحيه كه برابر ما قرار دارند ، غير از مطوّعه ( داوطلبان ) ، از كسانى هستند كه به صورت سواره و پياده براى سپاه انتخاب مىشوند ، و تعدادشان هفتاد هزار نفر است . سپس بدنبال شرح نواحى روم به وصف يكى از روزگار جنگها مىپردازيم ، تا آگاهى بر آن حاصل شود و محفوظ بماند . كوشاترين اين جنگاوران كسانى هستند كه از سرزمينهاى سرحدى برمىخيزند و خبرگان آنها را نيك مىشناسند . و از جمله جنگها ، جنگى است كه ربيعيه ناميده مىشد و ده روز باقى مانده از ماه ايار اتفاق مىافتاد . بعد از آنكه مردم چهارپايانشان را براى چرا مىبردند و اسبانشان سرحال مىشدند ؛ سى روز را آنجا مىماندند كه باقى ماندهء ماه ايار و ده روز از ماه حزيران باشد . از آن جا كه ايشان در سرزمين روم چراگاههايى غنى مىيافتند ، اسبانشان چنان فربه مىشد گويى چهارپايانشان دو بار به حدّ كمال چرانده شده است .
سپس به مرزها باز مىگشتند ، تا 25 روز باقى مانده از حزيران و پنج روز از ماه تموز را در مرزها اقامت كنند ، تا نيرو گيرند و گردهشان چاق شود
هامش
( 1 )Armeniaque، ر ك به ابن خرداذبه ، صص 108 - 109 ؛ حدود العالم ، ص 184 .
( 2 )Khaldia، ر ك به ابن خرداذبه ، ص 108 ؛ حدود العالم ، ص 184 .