وليد بيشتر از آن مقدار به او داد . امّا مسلمة بن عبد الملك « 1 » به او ( وليد ) گفت : من از مال خودم هزينهء بستن آن بندها را خواهم كرد ، به شرط آنكه ماليات زمينهاى پستى را كه آب در آنها باقى مىماند ، به من دهى . سپس آن مال را بتوسط مأمورين مورد اعتماد خرج كرد . وليد پيشنهاد او را پذيرفت . بنا بر اين زمينها و نواحى بسيارى به او تعلق گرفت . پس دو نهر معروف به سيبين را حفر كرد . كارگران و كشاورزان بدانجا گرد آمدند و آن زمينها را آباد كردند . مردم بسيارى نيز بدانجا و زمينهاى مجاور آنان سكنى گرفتند و آرزويشان بزرگداشت آنجا بود . چون دولت عباسيان به پا خاست و اموال بنى اميه گرفته شد ، همهء سيبين به داود بن على بن عبد اللّه بن عباس به اقطاع « 2 » داده شد ، كه بعدها از ورثهء او خريدارى گرديد و در شمار املاك خاصّهء سلطنتى در آمد .
و علت ( ايجاد ) ايغار « 3 » يقطين كه در روزگار پارسيان يادى از آن نبوده است ، و به زمينهاى سواد نيز در روزگار آنان چنين نامى ندادهايم ، آنست كه به يقطين صاحب الدعوة ، آب و زمين بيشمارى از نواحى به ايغار داده شد ، سپس آن ( زمينها ) جزء املاك سلطنتى گرديد ، و به ايغار يقطين
هامش
( 1 ) ر ك به يعقوبى ، ج 2 ، صص 233 - 248 - 258 - 260 - 273 - 276 - 285 - 286 ؛ مروج الذهب ، ج 2 ، صص 174 - 190 - 320 ؛ التنبيه ، صص 277 - 278 .
( 2 )aqta، ماخوذ از تازى - تيول و سيرغال ، وeqtaبخشيدن كسى را پارهاى از زمين خراج ، ر ك به فرهنگ نفيسى ، ج 1 ، ص 346 ؛ اقطاع ، هم به معنى واگذاردن زمين است و هم به معنى بخشيدن حاصل و عوايد آن . به همين جهت آن را به دو نوع تقسيم كردهاند : اقطاع التمليك ، يعنى واگذاردن زمين ، و اقطاع الاستغلال ، يعنى واگذاردن درآمد آن . ر ك به فتوح البلدان ، ترجمه آذرنوش ، ص 229 .
( 3 ) ايغار (Yghar) : يعنى حمايت ، و آن چنين است كه حكومت حمايت مردم روستا يا دهستانى را بدون آنكه عاملى يا مأمورى در آنجا بگمارد بر عهده مىگيرد و براى اين طرفدارى مبلغى تعيين مىشود كه بايد هر سال به مركز بيت المال در پايتخت يا به يكى از شهرستانها فرستاده شود . ر ك به مفاتيح العلوم .
خوارزمى . ترجمه ، ص 62 .