را مىخورده است ، در نوك اين كوه سوراخهايى مانند كوره حمّام وجود دارد كه از آن آتش فوران مىكند . چون شب فرارسد آن آتشها آشكار مىشوند و از آنها دود بلند مىشود كه فضا را مىپوشاند . اين آتش در سال سه بار فوران مىكند كه در هر بار 7 روز ادامه مىيابد و شرارههاى بزرگى پرتاب مىكند كه افق را فرامىگيرد و در هوا بيش از صد ذراع بالا مىرود ، سپس به دريا مىافتد و به سنگ سياهى در سطح آب تبديل مىشود .
354 - مسعودى در كتاب بزرگ مروج الذهب پنداشته است كه اين شرارهها به اشكال آدميزاد چون پيرمرد و پيرزن و پسر و دختر جوان هستند . اين سنگها وقتى داخل آب قرار مىگيرد سياه مىشود . من كسى را ديدم كه آتشفشان را به چشم خود از نزديك ديده بود ؛ او مشاهده كرده بود كه اين شرارهها از كوه خارج مىشود و بعد به دريا مىافتد و از هم تكهتكه مىشود و روى آب شناور مىگردد تا دريا را مىپوشاند . همچنين كسى آن را ديده است ، خبر داده : « اين شرارهها به شكل انسان روى هوا پرواز مىكند و چون به دريا مىافتد پارهپاره مىشود . » صاحب التاريخ گويد : « كسانى كه اين سنگها را ديدهاند ، بسيار ديدهاند ، اين سنگها ابتدا زردرنگ هستند ، سپس سرخ مىشوند و چون در آب جارى قرار گيرند سياه مىشوند و چنانچه در خارج آب هم مدتى بمانند به رنگ سياه درمىآيند . »
355 - در اين جزيره آب و چشمه فراوان و رودخانههاى آن پرآب است .
همچنين ميوه و كشت و زرع و دامپرورى بسيار دارد . از آنجا گردو و بادام و شاهبلوط و پسته و فندق به سرزمين افريقيه و ديگر جاها مىبرند . مقدار زيادى هم پنبه و ميعهء روان خوشبو كه از مهمترين و پرفايدهترين داروهاست از آنجا صادر مىشود . اين ميعه در هند يافت نمىشود و فقط در جزاير اين دريا وجود دارد . اگرچه درياى هند به داشتن مرواريد و گوهر معروف است ولى گاهى [ پ
v
56 ] در درياهاى ديگر هم يافت مىشود . امّا مرجان فقط در اين دريا « درياى روم » وجود دارد .