تنگترين قسمت آن « لبهها » يك چهارم مرجع از زمين است . آفتاب تنها وقتى بر آن « دو لبه » مىتابد كه در برج جوزا باشد . بستههاى چوبى را كه در اين رودخانه مىاندازند از اين تنگه گذشته به مرسيه و اطراف آن مىرسد . در انتهاى تنگه و در وسط آب رودخانه « چشمه سياه » قرار دارد كه آب اين چشمه از قعر رود خانه فوران مىكند و به اندازهء يك قامت انسانى ارتفاع دارد .
آب اين چشمه گوگرددار و تيره و تلخمزه است . گويند ، اين آب از چشمهاى است كه روميان آن را در شهر ابده « 1 » سد كردند . ابده از شهرهايى بود كه به هنگام ورود موسى بن نصير به اندلس ، تدمير فرمانرواى روم بر سر آن شهر با موسى مصالحه كرد . اين چشمه تمام اين منطقه را سيراب مىكرد ، ولى روميان آن را مسدود [ پر ] كردند ، و از اين مكان ( داخل تنگه ) سر برآورد . ميان اين دو مكان يعنى ( ابده و تنگه ) دوازده فرسخ فاصله است ، آبادىها و مناطق مسكونى دو سوى رودخانه ، از اين چشمهء « سياه » تا مرسيه به درازاى سى فرسخ به هم پيوستهاند ، از مرسيه تا دريا نيز سى فرسخ فاصله است .
مرسيه « 2 »
258 - مرسيه شهرى بزرگ ، پربركت ، پرميوه و كمباران است ، با اين وجود زمينش با بركتترين شهرهاى اندلس است . از بركتهاى آن اگر محصول همهء شهرهاى اندلس پس از برداشت به 25 قفيز « 3 » برسد ، محصول اين شهر چنانچه خوب باشد به 50 يا 60 قفيز مىرسد . در اين شهر منطقهاى است به
هامش
( 1 ) .'Ubeda .( 2 ) .Mursiyya .( 3 ) . پيمانهاى مقدار دوازده صاع و هر صاع هشت رطل ، و از زمين مقدار يكصد و چهل و چهار گز شرعى ، ( ر . ك : فرهنگ نفيسى ، ج 4 ، ص 2693 ) .