كوههاى [ بياض ] از محلّى موسوم به درّه فجّ المعدن « 1 » خارج مىشود . و فجّ به اين سبب است كه در اين محل ، كوهى است كه بالاى آن سنگ بزرگى قرار دارد كه به مقدار يك ميل از سطح زمين در آسمان ارتفاع دارد و در نوك آن سنگ سوراخ بزرگى است كه از آن آب كمى با فشار خارج مىشود و در هوا به اندازهء ده ذراع بالا مىرود ، سپس بر آن صخره مىريزد و از اين ريزش صدايى شبيه به صداى رعد و برق شنيده مىشود كه از راه دور - به گوش مىرسد . اين آب پس از آن به سوى ناحيه شرق به روستاى معروف ميشونش سرازير مىگردد ، اين رودخانه نام خود را از همين روستا گرفته است . اين منطقه ابتداى مرزهاى مسلمانان است . از اين صخره به طرف ناحيهء مغرب مقدار اندكى از اين آب - به اندازه دو يا سه جويبار ، سرازير مىشود كه ابتداى وادى أحمر « 2 » است . در اين وادى آب رودخانهء مرسيه و رودخانهء قرطبه با هم مشتركند يا ( شريكند ) . سپس اين آب همچنانكه كم است ، جارى مىباشد ، تا اينكه آب چشمهء بهى « 3 » به آن مىريزد و پس از آن هم جريان مىيابد ، تا به موازات شقوره مىرسد ، آب شقوره هم به آن مىريزد ، و آب رود [ بياض ] و غيره نيز به آن مىريزد ، در اينجا آب زياد شده و داخل تنگهاى معروف به حلق أيّل « 4 » مىشود . ابو اسحاق بن همشك قصد داشت به هنگام امارتش در شهر شقوره ، به تقليد از سد مأرب در يمن ، سدى با محكمترين بنا و بهترين مهندسى در اين تنگه بنا كند . او معتقد بود هنگامى كه اين آب بالا بيايد و محل خروجى پيدا نكند ، تمام پشت تنگه به صورت دريايى مىشود . همچنين او
هامش
( 1 ) .Fadjdj al - Ma'din - Col de La mine .( 2 ) .al - Wadi L - ' Ahmar - La Riviere Rouge - Guadalimar , Atfluent du Guadalquivir .( 3 ) .'Ayn Bahiyy .( 4 ) .Halk al - 'Ayyil ( Le Col du Cerf ) .