و سوزان آنها روى مىآورد و آنها از ترس فقر و ندارى فرزندان خويش را مىكشتند و قرآن به آنها دستور مىدهد :
« وَلا تَقْتُلُوا أَوْلادَكُمْ خَشْيَةَ إِمْلاقٍ « 1 » » ؛ فرزندان خود را از ترس تنگدستى به قتل نرسانيد .
آنها دختران خود را زنده به گور مىكردند :
« وَإِذَا الْمَوْؤُدَةُ سُئِلَتْ بِأَيِّ ذَنْبٍ قُتِلَتْ « 2 » » ؛ و آنگاه كه از دختران زنده به گور سؤال شود كه به چه جرمى كشته شدهاند ؟
بدترين حالت براى يك مرد اين بود كه به وى خبر دهند كه صاحب فرزند دخترى شده است :
« و اذا بُشِّر أَحَدَهُم بالانثى ظلَّ وَ جْهه مُسْودّاً وَ هُوَ كظيم يَتوارى منالقوم مِنْ سُوءِ ما بُشِّر به أَيُمْسكُهُ على هُونٍ أَمْ يَدُسّهُ فىالتراب ألاساء ما يحكمون « 3 » » ؛
هر گاه به يكى از آنها خبر مىدادند كه دخترى نصيبش شده است ، چهرهاش سياه مىشد و خشم خود را فرو مىخورد ، و از خبر بدى كه به او داده شده بود ، پنهان مىگشت ! آيا ننگ را بپذيرد و او را به خوارى نگهدارد يا در خاك پنهانش كند . آگاه باش كه حكم بدى مىكردند .
دربارهء وضعيت حكومت در ميان آنها بايد گفت كه اگر چه حكمرانانى تحت حمايت قوىترين و نزديكترين همسايههاى خود ، همانند ايران در نواحى شمالى و روم در نواحى غربى و حبشه در نواحى جنوبى ، حكومت مىكردند ؛ ولى مناطق داخلى شبه جزيره از قبيل مكّه و يثرب و طائف و غيره تحت فرمان رؤسا و شيوخ خود بودند و حكومتى شبيه حكومت سلطنتى داشتند .
اين هرج و مرجِ عجيب در ميان هر عدهاى به شكلى وجود داشت و در هر منطقهاى از شبه جزيره همراه با آداب و رسوم عجيب و عقايد خرافى و جاهلى ظاهر مىشد . به علاوه همگى مبتلا به درد بىسوادى و فقدان تعليم و تعلم بودند .
هامش
( 1 ) . اسراء ( 17 ) ، 31 .
( 2 ) . تكوير ( 81 ) ، 8 ، 9 .
( 3 ) . نحل ( 16 ) ، 58 ، 59 .