عبدالله بن ميمون از امام صادق عليه السلام نقل نموده كه فرموده است : فاطمه عليها السلام مقدارى جو داشت و با آن عصيرهاى آماده نمود . مسكينى به در خانه آمد . على عليه السلام برخاست و يك سوم آن را به او داد ، چيزى نگذشت كه يتيمى به در خانه آمد ؛ على عليه السلام برخاست و يك سوم ديگر را به او داد ؛ سپس اسيرى رسيد و على عليه السلام يك سوم باقى را به او داد ، و گرسنه ماندند و اين آيات نازل شد . « 1 »
آيات تخيير
قمى مىنويسد : قسمتى از سورهء احزاب در مورد جنگ احزاب نازل شده كه قريش و قبايل عرب با هم متحد شده بودند تا رسول خدا صلى الله عليه و آله را نابود كنند . و در ذيل آيهء 26 مىنويسد : « اين آيه در مورد بنى قريظه نازل شده است » « 2 » . همين اقتضا مىكند كه مقدارى از سوره بعد از جنگ با بنى قريظه در سال پنجم نازل شده باشد .
هفت آيهء متوالى 28 تا 34 همسران پيامبر را مورد خطاب قرار مىدهد :
« يا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْواجِكَ إِنْ كُنْتُنَّ تُرِدْنَ الْحَياةَ الدُّنْيا . . . » ؛ « 3 »
اى پيامبر به همسرانت بگو كه اگر زندگى دنيا را مىخواهيد . . . .
طبرسى در مجمعالبيان مىنويسد : مفسران مىگويند كه همسران پيامبر صلى الله عليه و آله از او چيزهايى را درخواست كرده بودند و از او مىخواستند كه نفقهء آنها را زياد كند و به خاطر حسادت زنانه نسبت به همديگر او را اذيت مىكردند . براى همين رسول خدا صلى الله عليه و آله به مدت يك ماه از آنها كناره گرفت و در نتيجه دو آيهء تخيير نازل شد . در آن زمان تعداد همسران آن حضرت 9 نفر و عبارت بودند از : سَوده دختر زَمْعه ، عايشه ، حَفْصه ، امّ سلَمه دختر ابى اميّه و امّ حبيبه دختر ابوسفيان كه از قريش بودند و زينب دختر جَحش اسدى ، جويريه دختر حارث مصطِلقيه ، صفيه دختر حُيَّى خيبرى و ميمونه دختر حارث هلاليه « 4 » . خداوند به او دستور داد كه آنها را بين خواسته دنيا و آخرت مخيّر گرداند و هر كسى كه دنيا را مىخواهد رها كند و هر كدام كه خدا و رسولش را مىخواهد ، نگه دارد و بگويد كه آنهابه منزلهء
هامش
( 1 ) . مجمع البيان ، ج 10 ، ص 611 - 612 ؛ تبيان ، ج 10 ، ص 211 ؛ تفسير قمى ، ج 2 ، ص 399 ؛ امالى صدوق ، ص 212 - 216 ، تفسير فرات كوفى ، ص 520 - 529 و خبر آخر أولى است .
( 2 ) . همان ، ج 2 ، ص 189 و 192 و 189 و 192 .
( 3 ) . احزاب ( 33 ) ؛ 28 - 34 .
( 4 ) . مجمع البيان ، ج 8 ، ص 554 ؛ تبيان ، ج 8 ، ص 334 - 335 .