شيخ مفيد مىنويسد :
با اين اقدام يهود ، عزم و ارادهء قريش براى جنگ با رسول اللّه صلى الله عليه و آله تقويت شد ! سپس يهوديان از مكه خارج شدند و نزد قبايل غطفان و قيس عيلان رفتند و آنها را به جنگ با رسول اللّه صلى الله عليه و آله فرا خواندند و پيروزى و كمك به آنها را تضمين كردند و به آنها خبر دادند كه با قريش بر سر اين مسأله به توافق رسيدهاند . « 1 »
حركت أحزاب براى جنگ
واقدى نوشته است : با سپاهى چهار هزار نفره خارج شدند . آنها پرچم را در دارالندوه بستند و سيصد اسب با خويش داشتند و براى حمل وسايل ، هزار و پانصد شتر در اختيار داشتند . . . . فرماندهى آنها را ابوسفيان بر عهده داشت . بنى سُليم ، هفتصد نفر بودند كه فرماندهى آنها را ابوالأعور ، سفيان بن عبد شمس ، هم پيمان حرب بن اميّه بر عهده داشت بنىفِزاره هزار نفر بودند كه فرماندهى آنها را عُيَيْنَة بن حِصن بر عهده داشت . أشجع چهارصد نفر بودند كه فرماندهى آنها را مسعود بن رُخيلة بر عهده داشت . بنى مُرّه چهار صد نفر بودند كه فرماندهى آنها را حارث بن عَوفْ بر عهده داشت . تعداد تمام قبائل از قريش و سُليم و غطفان و أسد كه در جنگ خندق شركت كرده بودند ، ده هزار نفر بود كه فرماندهى كلّ آنها را ابوسفيان بر عهده داشت . « 2 »
مشاورهء نظامى
قمى مىنويسد : وقتى رسول اللّه صلى الله عليه و آله از حركت احزاب مطلع شد ، با اصحاب خود به مشورت پرداخت .
هامش
( 1 ) . ارشاد ، ج 1 ، ص 95 ؛ اعلام الورى ، ج 1 ، ص 190 ؛ مجمع البيان ، ج 8 ، ص 533 .
( 2 ) . مغازى واقدى ، ج 2 ، ص 444 ؛ ارشاد ، ج 1 ، ص 95 ؛ اعلام الورى ، ج 1 ، ص 190 ؛ سيرهء ابن اسحاق ، ج 3 ، ص 266 ؛ مجمعالبيان ، ج 8 ، ص 533 ؛ مناقب ، ج 1 ، ص 197 ؛ التنبيه و الاشراف ، ص 216 .