سورهء الروم
در اين سوره آمده است :
« الم * غُلِبَتِ الرُّومُ فِي أَدْنَى الأَرْضِ وَهُمْ مِنْ بَعْدِ غَلَبِهِمْ سَيَغْلِبُونَ * فِي بِضْعِ سِنِينَ » « 1 » ؛
الف . لام . ميم . نزديك اين سرزمين روميان مغلوب شدند و بعد از مغلوب شدن ديرى نخواهد گذشت كه در ظرف چند سال غلبه خواهند كرد قبل و بعد از پيروزى ، فرمان و در آن روز مؤمنان به يارى خدا شادمان خواهند شد .
شيخ طوسى در التبيان مىنويسد : روايت شده است كه سبب نزول اين آيه آن بود كه وقتى فارسها بر رومىها پيروز شدند ، مشركان خوشحال گرديدند و گفتند : فارسها كه دينى ندارند بر رومىها كه اهل كتاب هستند ، پيروز شدند ، پس ما هم كه هيچ دين و كتابى نداريم بر محمد كه صاحب كتاب است ، پيروز خواهيم شد . در نتيجه خداوند اين آيات را براى دلدارى نبى اكرم صلى الله عليه و آله و مؤمنان نازل فرمود و خبر داد كه به زودى رومىها بر فارسها غلبه يافتند و براى همين مؤمنان از دو جهت خوشحال بودند و گفته شده است كه پيروزى رومىها بر فارسها در روز حُديبيه رخ داده است . « 2 »
در مورد جنگهاى ايران و روم بايد گفت : در سال پنجم بعثت ( 614 م ) فارسها بر دمشق مسلط شدند و در سال ششم بعثت ( 615 م ) بيت المقدس را محاصره كردند تا آن را به اشغال خود درآوردند و با كمك بيست و شش هزار يهودى آن را غارت و چپاول كردند . سپس به جستوجوى صليبى پرداختند كه نصارى عقيده داشتند ، حضرت مسيح عليه السلام بر روى آن به دار آويخته شده است و اين ارزشمندترين شىءِ روى زمين براى آنها بود ، تا اين كه آن را يافتند و به پايتخت خودشان تيسفون ( تقريبا بغداد فعلى ) منتقل كردند و بعد از آن پرويز نامهاى به اين مضمون براى هِرقل نوشت :
« از خسرو پرويز شاهنشاه ، پادشاه پادشاهان و بزرگ روى زمين به هراگليوس ، بردهء ذليل و شكست خورده ! شما كسانى هستيد كه مىگوييد به خداوندتان اعتماد داريد و به او توكل مىكنيد ، حال كه نتوانستيد بيت المقدس را از چنگ من درآوريد ، پس خودتان را به اين عقيدهء باطلى كه به مسيح
هامش
( 1 ) . روم ( 30 ) ، 1 - 4 .
( 2 ) . التبيان ، ج 8 ، ص 461 .