است : او در چهل سالگى به مقام نبّوت رسيد و سه سال بعد از آن اسرافيل همدم و مراقب وى بود و چيزهايى را به او آموخت و در اين زمان قرآن بر او نازل نمىشد و پس از آن كه اين سه سال گذشت ، جبرئيل مسؤول انزال وحى شد و قرآن به مدت ده سال در مكه و ده سال در مدينه بر زبانش جارى شد . « 1 »
ديانت آن حضرت پيش از بعثت
واقعيت امر قبل از بعثت به صورت واضح روشن نيست . قرآن كريم مىفرمايد :
« ما كنتَ تدرى مَاالكتابُ وَ لَا الايمانُ » « 2 » ؛ تو نمىدانستى كه كتاب و ايمان چيست ؟
حال كه او نمىدانسته كتاب و ايمان چيست ؟ آيا متدين به هيچ كتاب و دينى هم نبوده است ، چنانكه از ظاهر قرآن فهميده مىشود ؟ يا اينكه قضيه به صورت ديگرى بوده است ؟
قديمىترين مطلبى كه در مورد اين سؤال مطرح شده ، در زمان رسولالله صلى الله عليه و آله يا اهل بيت عليه السلام نبوده است ، بلكه در عصر غيبت صغرا و در ابتداى غيبت كبرا اين سؤال ضمن مسائل علم اصول مطرح شده است كه نمونههايى از آن ذكر مىگردد :
سيد مرتضى علمالهدى در كتاب الذريعه الى اصول الشريعة مىنويسد : در مورد اين سؤال تحقيق كافى به عمل آورديم و آن را در الذخيرة مطرح ساختيم و آنگاه آن را در الذريعه چنين مطرح مىكند : « آيا رسوالله صلى الله عليه و آله به شرايع انبياى قبلى متعبّد بوده است ؟ در اين باب دو مسأله وجود دارد : يكى قبل از نبوت و ديگرى بعد از آن .
سه نظر در مورد قبل از نبّوت وجود دارد : يكى مىگويد قطعاً متعبد نبوده است و ديگرى مىگويد قطعاً متعبّد بوده است و نظر سوم توقف كرده است و اين راه صحيح است . چيزى كه بر آن دلالت مىكند اين است كه عبادت بر طبق يك شريعت ، تابع مصلحتى است كه خدا آن را تكليف عقلى مىداند و امكان دارد كه خدا هيچ مصلحتى را براى نبىّ اكرم صلى الله عليه و آله نمىبيند كه قبل از نبوت به
هامش
( 1 ) . تاريخ طبرى ، ج 2 ، ص 387 ؛ طبقات ابن سعد ، ج 1 ، ص 127 و بدايه و نهايهء ابن كثير ، ج 3 ، ص 4 و تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 23 كه آن را به صورت مرسل نقل كرده است و حاكم در المستدرك ، ج 2 ، ص 61 نقل كرده است كه قرآن در 43 سالگى بر پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله نازل شد .
( 2 ) . شورى ( 42 ) ، 52 .