شخصى كه آن را ساخته و بازسازى نموده است ، همان صاحب اسم است . من معتقدم مسجد جامع يا رواق منسوب به عمران بن شاهين را حسن بن عمران ابن شاهين ، پس از صلحى ساخته است كه بين او و عضدالدوله انجام گرفت . وى آن بنا را به اسم پدرش نامگذارى كرد يا شايد اسم پدرش ، به سبب شهرتى كه داشت ، بر آن مكان غلبه پيدا كرد . البته مانعى وجود ندارد كه بخشى از روايت ابن طحال ، صحيح باشد . در نتيجه ، حسن بن عمران بن شاهين ، همان كسى باشد كه نذر كرده و آن اماكن را بنا نموده باشد ؛ نه پدرش . اما به سبب شهرت پدرش ، اين بنا به او نسبت داده شده باشد . اما ساير روايتهايى كه در اينباره نقل شدهاند ، گويا از حقيقت موضوع ، به دورند .
خانم دكتر سعاد ماهر ، مىگويد :
در كتاب « آثار الشيعة الإمامية » ، جلد 3 ، صفحه 128 ، آمده است : مسجد عمران بن شاهين به رواق حرم مطهر امام على ( ع ) ، متصل بوده است . سپس از طريق صحنى كه شاه عباس صفوى بنا نمود ، از آن جدا شد . « 1 »
شيخ محمد حرزالدين ، مىگويد :
دانشمند معاصر او ، شيخ ميرزا هادى خراسانى كه در سال 1353 ه . ق / 1934 م ، از دنيا رفت و پيشتر درباره اهتمام او به آثار اسلامى صحبت شد ، درباره قبرهاى موجود در رواق حرم مطهر ، از سمت راست ورودى و سمت چپ درِ اول ايوان الذهب ، به او گفته است : روى يكى از قبرهاى مبارك ، يك قطعه موزاييك بزرگ ، داراى نقش و نگارهاى هنرى و بسيار باارزش ، به بغداد برده شد و سرنوشت آن معلوم نگشت . البته گفته شده است بعدها بازگردانده شد . همچنين گفته شده است : مقدارى از آن بازگردانده شد . اين قبر در سمت بالاى ديوار مسجد و رواق عمران بن شاهين ، ساخته شد تا در امان بماند . « 2 »
هامش
( 1 ) . مشهد الامام علي ، ج 2 ، ص 396 .
( 2 ) . ر . ك : المعارف ، شيخ محمد حرزالدين ، ج 3 ، ص 241 .