خدمتكار سياه ، درجا از دنيا رفت . ابوالحسن بن الحاج مىگويد : « اين صندوقى را كه داستان زيبايى دارد ، ديديم و اين امر زمانى اتفاق افتاد كه هنوز ديوارى كه حسن بن زيد ، آن را ساخته بود ، روى آن قبر مطهر بنا نشده بود » . « 1 »
درباره نسبت دادن اين بنا به حسن نيز اشتباه صورت گرفته است ؛ چراكه اين بنا را برادرش محمد احداث كرده است . ابنطاووس اين روايت را در كتاب « الفرحة » ، مىآورد و مىگويد : « اين آخرين مطلبى است كه آن را از دستنوشته شيخ طوسى ( رحمه الله ) روايت كردم » . « 2 » او فقط به نقل نوشته شيخ طوسى بسنده نمىكند . بلكه آن را به طرق مختلف ديگرى ، در اوج دقت در نقل و تحقيق ، تأييد مىكند . او مىنويسد :
به نظر من ابوعبدالله محمد بن على بن حسن بن على بن حسين بن عبدالرحمن شجرى ، از طريق حمد بن عبدالله جواليقى به نقل از على ابن حسن بن حجّاج ، اين روايت شريف را نقل مىكند . . . سپس متن روايت را مىآورد .
همچنين مىگويد :
فقيه ، صفى الدين محمد بن معد ( رحمه الله ) مىگويد : اين حديث را به خط ابوعلى محمد بن حمزه جعفرى ، داماد شيخ مفيد و كسى كه پس از وفات ايشان ، جاى او را در فقاهت گرفت ، ديدهام .
آنگاه مىگويد :
اين متن را همچنين با خط ابويعلى جعفرى ، در كتابش ديدهام ؛ همانطور كه صفىالدين گفته است و آن را در « مزار » ابن داوود قمى كه نزد من است ، ديدهام . در يك نسخه قديمى كه با آن نسخه مقابله شده است ، عبارتى نوشته شده است كه از اين قرار مىباشد : اين كتاب را كه نخستين
هامش
( 1 ) . ر . ك : تهذيب الاحكام ، ج 6 ، صص 96 و 97 .
( 2 ) . ر . ك : الفرحة ، ج 2 ، صص 135 و 136 .