ابتدا خالد بن وليد پيش رفت و بيعت كرد ، پس عثمان بن طلحه و در آخر نيز من پيش رفتم . به خداوند سوگند هنوز در پيشگاه او ننشسته بودم كه از شرم نمىتوانستم سر خود را بلند كنم و به او بنگرم .
من بر اين شرط با رسول اكرم ( ص ) بيعت كردم كه خداوند گناهان گذشته مرا بيامرزد و از آن پس نيز اسباب گناه برايم پيش نيايد [ ! ] آن حضرت نيز فرمود : « اسلام آنچه را قبل از آن بوده و هجرت نيز آنچه را قبل از آن بوده است از بين مىبرد » .
به خداوند سوگند از زمانى كه اسلام آورديم رسول خدا ( ص ) در جمع ياران خود هيچ كس را جايگزين من و خالد بن وليد نساخت » « 9 » .
598 - ما اين حديث را به تفصيل نقل كرديم ، هر چند مايل بوديم جملهء اخير آن را حذف كنيم ، چه اين كه مىگويد : « به خداوند سوگند رسول خدا ( ص ) هيچ كس را جايگزين من و خالد نساخت » و اين در حالى است كه ما گمان نمىكنيم - اگر انتساب اين جمله به عمرو عاص صحّت داشته باشد - اين سوگند سوگندى راست باشد ، چه پس از اسلام آوردن اين دو ، غزوههاى تبوك ، موته ، فتح مكّه ، هوازن ، حنين و نبردهايى از اين قبيل در گرفت و در هيچ يك از اين نبردها رسول خدا ( ص ) به جاى كسانى چون على بن ابى طالب ( ع ) ، زبير بن عوام ، ابو عبيده ، عامر بن جراح و سعد بن وقاص آن دو را به مأموريت نگماشت . بنابراين چنين سوگندى نادرست يا اتّهامى است كه به عمرو عاص زده شده است ، چه ، اگر اين سخن درست باشد جاى اين پرسش خواهد بود كه چرا در غزوهء مؤته پرچم سپاه ابتدا در اختيار عبد اللّه بن رواحه ، سپس زيد بن حارثه ، پس از او جعفر بن ابى طالب و پس از شهادت همه آنها و زمانى كه هيچ فرمانده ديگرى نبود در اختيار خالد بن وليد قرار گرفت .
به هر حال صرف نظر از اين عبارت اخير ، مجموع اظهارات عمرو عاص حاكى از آن است كه وى همانند دوست خود خالد به خاطر مصلحت و تأمين منافع
هامش
( 9 ) همان . ص 238 - 236 - م .