« سوگند به آن كه جان محمّد ( ص ) در دست اوست امروز هيچ كس با آنان وارد نبرد نمىشود و با پايدارى و استقامت و بىآن كه به دشمن پشت كند به قتل نمىرسد مگر آن كه به بهشت در خواهد آمد » .
اين نمونهاى از تشويق رسول خدا ( ص ) ست ، امّا تشويق خداوند از آن نظر كه در بردارندهء نوعى هشدار نيز هست از اين قويتر و مؤكدّتر است آن جا كه مىفرمايد : « اى كسانى كه ايمان آوردهايد هر گاه براى نبرد با كسانى كه كفر ورزيدهاند روبرو شديد بدانان پشت نكنيد كه هر كس از آنان روى برگرداند و پشت كند خشم و غضب خداوند را از آن خود ساخته و جايگاهش جهنّم كه بد جايگاهى و فرجامى است خواهد بود مگر آن كه براى تغيير شيوهء نبرد جاى خود را تغيير دهد يا از جايى به سوى جايى و گروهى ديگر برود » « 13 » .
بدين ترتيب مشاهده مىكنيم كه تشويق رسول خدا ( ص ) تنها در بر دارندهء بشارت و مژدهء و تشويق خداوند در بر دارنده هشدار و تهديد است زيرا رسول خدا آنان را به فرجامى خوش در صورتى كه به پيش بروند مژده مىدهد و خداوند آنان را از فرجامى بد در صورتى كه از دشمن بگريزند يا از نبرد خوددارى ورزند بر حذر مىدارد .
فرماندهى و تشكيلات
384 - فرماندهى اين نبرد يك فرماندهى حكيمانه و همراه با مهر و دوستى و حزم و قدرت بود و بدين ترتيب اين فرمانده الگويى و الا و شايسته در فرماندهى بود آن گونه كه در كردار و رفتار و خلق و خوى و آداب و سنن الگوى مؤمنان به شمار مىرفت چنان كه خداوند در قرآن كريم مىفرمايد : « براى شما در [ شخصيت ] رسول خدا اسوهاى و الا و نيكو بود » « 14 » .
هامش
( 13 ) - انفال / 16 .
( 14 ) - احزاب / 21 .