ابن معتز گفته است : كرم خداوند حكمت او را مغلوب نمىكند و از همينرو چنين نيست كه هر دعايى اجابت شود . خداوند فرموده است :
وَ لَوِ اتَّبَعَ الْحَقُّ أَهْواءَهُمْ لَفَسَدَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ وَ مَنْ فِيهِنَّ
« 1 » .
مفسران دربارهء آيهء
وَ الْباقِياتُ الصَّالِحاتُ
« 2 » گفتهاند : مقصود تسبيح ، تحميد ، تهليل و تكبير است ؛ سبحان اللّه و الحمد للّه [ و لا إله الا اللّه ] و اللّه اكبر .
حسن بصرى گفته است : هركس پيوسته آيههاى
وَ ذَا النُّونِ إِذْ ذَهَبَ مُغاضِباً فَظَنَّ أَنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَيْهِ فَنادى فِي الظُّلُماتِ أَنْ لا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ * فَاسْتَجَبْنا لَهُ وَ نَجَّيْناهُ مِنَ الْغَمِّ وَ كَذلِكَ نُنْجِي الْمُؤْمِنِينَ
« 3 » را بخواند ، رهايى يابد ، و وعدهء خداوند نيز تخلفناپذير است .
از صاحب كتاب الفرج بعد الشدة نقل شده كه گفته است : من يكى از كسانى هستم كه در گرفتارىاى سخت كه به من رسيده بود و به زندان افكنده شده و به كشته شدن تهديد شده بودم به خواندن اين آيات سفارش شدم . پس خداوند در كار من گشايش آورد و در نهمين روز دستگيرى آزاد شدم .
طاووس « 4 » به ديدار بيمارى رفت . آن مرد گفت : اى طاووس ، برايم دعا كن . طاووس گفت : خود براى خويشتن دعا كن كه او هر بيچارهاى را آنگاه كه او را بخواند پاسخ مىدهد و بدى را از او برمىگشايد . « 5 »
در كتاب الفرج بعد الشدة به سند مؤلف آمده است كه گفت : مردى نشسته بود كه شنيد قارىاى اين آيه را مىخواند :
أَمَّنْ يُجِيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ
« 6 » . پس گفت : اى آنكه چون
هامش
( 1 ) . مؤمنون / 71 : و اگر حق از هوسهاى آنها پيروى مىكرد قطعا آسمانها و زمين و هركه در آنهاست تباه مىشد .
( 2 ) . كهف / 46 : و نيكىهاى ماندگار .
( 3 ) . انبياء / 87 و 88 : و ذو النون را ياد كن ، آنگاه كه خشمگين رفت و پنداشت كه ما هرگز بر او قدرتى نداريم تا در دل تاريكىها ندا درداد كه معبودى جز تو نيست ، منزهى تو ، راستى كه من از ستمكاران بودهام . پس دعاى او را برآورده كرديم و او را از اندوه رهانيديم و مؤمنان را چنين نجات مىدهيم .
( 4 ) . نام كامل او ابو عبد الرحمن بن كيسان همدانى و از بزرگان تابعان در فقه و حديث است . او زهد پيشه ساخته بود و خليفگان را نيز اندرز مىداد . به سال 106 ق . درگذشت . بنگريد به : حلية الاولياء ، ج 4 ، ص 3 - ت .
( 5 ) . اشاره به آيهء 62 سورهء نمل :أَمَّنْ يُجِيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوءَ- ت .
( 6 ) . نمل / 62 : يا كيست آنكس كه درمانده را چون وى را بخواند اجابت مىكند ؟