زيانى باشد كه پدر و مادر خود را تا آستانهء كفر و سركشى بكشاند . « 1 »
ابو بكر خوارزمى گفته است : خداوند تو را سربلند بدارد ، با داشتن ايمان هيچ مصيبتى نيست و تسليتدهندهاى چون قرآن نيست . بسنده است كتاب خدا كه آرامش بخشد و آدميان را با همگانى بودن مرگ تسليت دهد :
إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ .
« 2 »
فصل [ 38 ] : ثنا و ستايش
ابن ابى البغل « 3 » گفته است : فلان كس ، با همهء آنكه زمانى كوتاه مىگذرد امّا همهء فنون اهل تجربه را به چنگ آورده و خداوند محبّتى از جانب خود به دل او افكنده است . « 4 » او پذيرفتهاى است برگزيده و محبوبى است برجسته ، حكم مىراند و در آن جهالت نمىكند ، چيره مىشود و كيفر نمىدهد ، و به زيبايى مىگذرد « 5 » و بدى را با آنچه پسنديدهترين است پاسخ مىدهد . « 6 »
ابو مسلم محمّد بن بحر « 7 » گفته است : مردانى از بزرگ جايگاهان تلاشهاى تو را دنبال كردند ، اين جستن قرار از آنان ستاند ، امّا سرانجام به ستوه آمدند :
وَ أَنَّى لَهُمُ التَّناوُشُ مِنْ مَكانٍ بَعِيدٍ
« 8 » .
هامش
( 1 ) . اشاره به آيهء 80 سورهء كهف :فَخَشِينا أَنْ يُرْهِقَهُما طُغْياناً وَ كُفْراً- ت .
( 2 ) . بقره / 156 : ما از آن خدا هستيم و به سوى او بازمىگرديم .
( 3 ) . نام كامل او ابو الحسين محمّد بن يحيى بن ابى البغل است . از اصفهان به دربار خلافت فراخوانده شد و در روزگار مقتدر عباسى وزارت را در اختيار داشت . او از جوانمردان و سخنسرايى سخنور ، بديههگويى با فصاحت و شاعرى توانمند بود . داراى ديوان رسائل است . بنگريد به : الفهرست ابن نديم ، ص 203 ؛ الوافى بالوفيات ، ج 2 ، ص 48 . گفتنى است ثعالبى در كتاب خاص الخاص نمونههايى از نوشتههاى او را آورده است . بنگريد به : خاص الخاص ، ص 10 ، 32 و 65 - ت .
( 4 ) . اشاره به آيهء 39 سورهء طه :وَ أَلْقَيْتُ عَلَيْكَ مَحَبَّةً مِنِّي- ت .
( 5 ) . اشاره به آيهء 85 سورهء حجر :فَاصْفَحِ الصَّفْحَ الْجَمِيلَ- ت .
( 6 ) . اشاره به آيهء 96 سورهء مؤمنون :ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ السَّيِّئَةَ- ت .
( 7 ) . نام كامل او ابو مسلم محمّد بن بحر اصفهانى است . يكى از كارگزاران اصفهان بود . وى كه به مسلك اعتزال عقيده داشت از نويسندگان بزرگ و به شعر و ديگر گونههاى كتابت آگاه بود . شعر نيز سروده است . در دوران مقتدر عباسى زمامدارى اصفهان و فارس را در اختيار داشت . داراى چند تأليف است و حدود سال 321 ق . درگذشت .
بنگريد به : ارشاد الاريب ، ج 6 ، ص 420 - ت .
( 8 ) . سبأ / 52 : و چگونه از جايى چنين دور ، دستيافتن براى آنان ميسّر است ؟