فصل [ 37 ] : تسليتگويى
خداوند فرموده است :
كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ
« 1 » ؛
كُلُّ مَنْ عَلَيْها فانٍ * وَ يَبْقى وَجْهُ رَبِّكَ ذُو الْجَلالِ وَ الْإِكْرامِ
« 2 » ؛
فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ لا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ
« 3 » ؛
إِنَّكَ مَيِّتٌ وَ إِنَّهُمْ مَيِّتُونَ
« 4 » و
وَ بَشِّرِ الصَّابِرِينَ * الَّذِينَ إِذا أَصابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ * أُولئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَواتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَ رَحْمَةٌ وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ .
« 5 »
عبد اللّه بن مسعود گفته است : هيچكس بر روى زمين نيست مگر اينكه برايش مرگ از زندگى بهتر است ؛ اگر نيكوكار باشد خداوند مىفرمايد :
وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ لِلْأَبْرارِ
« 6 » و اگر بدكار باشد خداوند مىفرمايد :
إِنَّما نُمْلِي لَهُمْ لِيَزْدادُوا إِثْماً .
« 7 »
پيشينيان به گاه تسليتگويى به همديگر مىگفتند : خداوند شما را بىبهره ندارد ؛ خداوند شما را پاداش پرهيزگاران دهد و درود و رحمت را بر شما لازم سازد .
عربى باديهنشين معاويه را تسليت گفت . معاويه پنداشت خطا مىگويد . ديگربار از او پرسيد . وى گفت :
ما عِنْدَكُمْ يَنْفَدُ وَ ما عِنْدَ اللَّهِ باقٍ .
« 8 »
مردى به هادى « 9 » در درگذشت يكى از فرزندانش تسليت مىگفت و چنين بر زبان آورد :
اى امير مؤمنان ، پسرت جلوهء زندگى دنيا بود و اينك از باقيات صالحات است . « 10 »
هامش
( 1 ) . آل عمران / 185 : هر جاندارى چشندهء طعم مرگ است .
( 2 ) . رحمان / 26 و 27 : هرچه بر زمين است فانىشونده است و ذات باشكوه و ارجمند پروردگارت باقى خواهد ماند .
( 3 ) . اعراف / 34 : پس چون اجلشان فرارسد نه ساعتى آن را پس اندازند و نه پيش .
( 4 ) . زمر / 30 : قطعا تو خواهى مرد و آنان نيز خواهند مرد .
( 5 ) . بقره / 155 - 157 : و مژده ده شكيبايان را . همان كسانى كه چون مصيبتى به آنان برسد مىگويند ما از آن خدا هستيم و به سوى او بازمىگرديم . بر ايشان درودها و رحمتى از پروردگارشان باد و راهيافتگان هم خود ايشانند .
( 6 ) . آل عمران / 198 : و آنچه نزد خداست براى نيكان بهتر است .
( 7 ) . آل عمران / 178 : ما فقط به ايشان مهلت مىدهيم تا بر گناه بيفزايند .
( 8 ) . نحل / 96 : آنچه پيش شماست تمام مىشود و آنچه پيش خداست پايدار است .
( 9 ) . در عيون الاخبار ( ج 1 ، ص 172 ) آمده است كسى كه به وى تسليت گفتند موسى بن مهدى بود و در فقدان يكى از پسرانش به او سرسلامتى دادند . روايت ديگر نيز آن است كه به عقبة بن عياض در مرگ يكى از پسرانش چنين تسليت گفته بودند . بنگريد به : التعازى ، ص 23 و 24 - ت .
( 10 ) . اشاره به آيهء 46 سورهء كهف :الْمالُ وَ الْبَنُونَ زِينَةُ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ الْباقِياتُ الصَّالِحاتُ خَيْرٌ عِنْدَ رَبِّكَ . . . .