چه ، خداوند مىفرمايد :
لا تَجِدُ قَوْماً يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ يُوادُّونَ مَنْ حَادَّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ لَوْ كانُوا آباءَهُمْ أَوْ أَبْناءَهُمْ أَوْ إِخْوانَهُمْ أَوْ عَشِيرَتَهُمْ .
« 1 »
يكى خطاب به مردى كه از كار بر كنار شده بود چنين نوشت : بارى ، بيشتر خيرها در چيزهايى است كه بنده آنها را ناخوشايند مىدارد . خداوند مىفرمايد :
وَ عَسى أَنْ تُحِبُّوا شَيْئاً وَ هُوَ شَرٌّ لَكُمْ
« 2 » و
فَعَسى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئاً وَ يَجْعَلَ اللَّهُ فِيهِ خَيْراً كَثِيراً
« 3 » . تو آن اندازه از دگرگونىهاى روزگار و درس گرفتن از گذشته براى آينده آگاهى دارى كه انسان را از پرگفتن بىنياز مىكند . به من رسيده است كه در چه وضعيتى از كار خويش دست شستهاى ، چه اندازه يادگارهاى نيك نزد كوچك و بزرگ دانشآموزان خود آفريدهاى و چهمقدار در ميان بيگانه و آشنايشان عدالت گستردهاى . در اين مهم خداوند را بر ما نعمتى است و بر تو نيز نعمتى كه بس گرانسنگ است و سپاس آن نيز واجب . پس خداى را سپاس بر آنچه به تو عطا فرمود و در سايهء تو به دوستانت ارزانى داشت . اينك ما بازداشته شدن تو را از كار نعمتى « 4 » دوباره مىدانيم كه به بهانهء آن واجب است تو را تبريك گوييم ، آنسان كه بايد ديگران بدين سبب اندوهگين باشند و بنالند . بدرود .
تبريكى ديگر : خبر زاده شدن آن دختر خجسته كه خداوند روسفيدش گرداند و بر مزرعى پاك بپروراند و نيز اين خبر كه از آشكار شدن اين رخداد رخ درهم كشيدهاى و آنچه را خداوند در تقدير ازلى برايت خواسته است خوش نداشتهاى به من رسيد . در شگفت شدم ، اين را گران دانستم و اين موضع را برنتافتم ، از آن روى كه براى چون تويى در اين كار عذرى نتوان يافت و كسانى جز تو را سزد كه در اينباره به تكبر برخورد كنند ؛ زيرا تو خود مىدانى كه دختران دلنشينترند و خداوند از آنان آغاز كرده و فرموده است :
يَهَبُ لِمَنْ يَشاءُ إِناثاً وَ يَهَبُ لِمَنْ يَشاءُ الذُّكُورَ
« 5 » . آنچه را خداوند هبه ناميده به سپاسگزارى سزامندتر و به پذيرش نيكو ، شايستهتر است .
هامش
( 1 ) . مجادله / 22 : قومى را نيابى كه به خدا و روز بازپسين ايمان داشته باشند و كسانى را كه با خدا و پيامبرش مخالفت كردهاند ، هرچند پدرانشان يا پسرانشان يا برادرانشان يا عشيرهء آنان باشند ، دوست بدارند .
( 2 ) . بقره / 216 : چهبسا چيزى را دوست مىداريد ، در حالى كه آن براى شما بد است .
( 3 ) . نساء / 19 : پس چهبسا چيزى را خوش نمىداريد و خدا در آن مصلحت فراوان قرار مىدهد .
( 4 ) . مصححان متن عربى آوردهاند كه در روايت ابن قتيبه در اينجا بهجاى « ضيفا » عبارت « منحا » آمده است .
مترجم نيز ترجمه را براساس روايت ابن قتيبه انجام داده است - م .
( 5 ) . شورى / 49 : به هركس بخواهد فرزند دختر و به هركس بخواهد فرزند پسر مىدهد .