از جعفر بن محمد عليه السّلام نقل شده كه گفته است : از چهار كس در شگفتم كه از چهار چيز بىخبرند : در شگفتم از كسى كه به اندوه و انديشهاى گرفتار است و چگونه از ياد مىبرد كه بگويد :
لا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ
« 1 » ، در حالى كه خداوند فرموده است :
فَاسْتَجَبْنا لَهُ وَ نَجَّيْناهُ مِنَ الْغَمِّ وَ كَذلِكَ نُنْجِي الْمُؤْمِنِينَ .
« 2 » در شگفتم از آنكه از دشمن مىترسد و نمىگويد : حسبى اللّه و نعم الوكيل « 3 » ، در حالى كه خداوند فرموده است :
فَانْقَلَبُوا بِنِعْمَةٍ مِنَ اللَّهِ وَ فَضْلٍ لَمْ يَمْسَسْهُمْ سُوءٌ
« 4 » . در شگفتم از آنكه با دشمن درگير پيكارى سخت است ، چگونه نمىگويد :
وَ أُفَوِّضُ أَمْرِي إِلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بَصِيرٌ بِالْعِبادِ
« 5 » ، در حالى كه خداوند فرموده است :
فَوَقاهُ اللَّهُ سَيِّئاتِ ما مَكَرُوا
« 6 » . در شگفتم از كسى كه چيزى را نمىپسندد و آن را [ براى ديگران ] آرزو مىكند ، چگونه نمىگويد :
ما شاءَ اللَّهُ لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ إِنْ تَرَنِ أَنَا أَقَلَّ مِنْكَ مالًا وَ وَلَداً * فَعَسى رَبِّي أَنْ يُؤْتِيَنِ خَيْراً مِنْ جَنَّتِكَ .
« 7 »
از او همچنين روايت شده است كه گفت : چهار تن دعايشان مستجاب نمىشود : مردى كه در خانه بنشيند و دهان خويش بگشايد و بگويد : خدايا مرا روزى ده . خدا مىگويد : مگر تو را به جستن فرمان ندادهام ؟ و مگر سخن مرا نشنيدهاى كه
وَ ابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللَّهِ
« 8 » ؟ مردى كه زنى آزاررسان دارد و مىگويد : پروردگارا مرا از او برهان ، و خدا به او مىگويد : مگر كار او را به دست تو نسپردهام ؟ مردى كه مالى داشته باشد و آن را به اسراف تباه كند و سپس بگويد :
پروردگارا ، مالى جانشين آن ساز . امّا خداوند مىگويد : مگر سخن مرا نشنيدهاى كه
وَ الَّذِينَ إِذا أَنْفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا وَ لَمْ يَقْتُرُوا وَ كانَ بَيْنَ ذلِكَ قَواماً .
« 9 » سرانجام ، مردى كه بدون بيّنه ، مالى به
هامش
( 1 ) . انبياء / 87 : معبودى جز تو نيست ؛ منزهى تو ، راستى كه من از ستمكاران بودم .
( 2 ) . انبياء / 88 : پس دعاى او را برآورده كرديم و او را از اندوه رهانيديم و مؤمنان را چنين نجات مىدهيم .
( 3 ) . اشاره به آيهء 173 سورهء آل عمران :الَّذِينَ قالَ لَهُمُ النَّاسُ إِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَكُمْ فَاخْشَوْهُمْ فَزادَهُمْ إِيماناً وَ قالُوا حَسْبُنَا اللَّهُ وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ- ت .
( 4 ) . آل عمران / 174 : پس با نعمت و بخششى از جانب خدا بازگشتند ، در حالى كه هيچ آسيبى به آنان نرسيده بود .
( 5 ) . غافر / 44 : و كارم را به خدا مىسپارم ، خداست كه به بندگان بيناست .
( 6 ) . غافر / 45 : پس خدا او را از عواقب سوء آنچه نيرنگ مىكردند حمايت فرمود .
( 7 ) . كهف / 39 و 40 : ما شاء اللّه ، نيرويى جز به قدرت خدا نيست . اگر مرا از حيث مال و فرزند كمتر از خود مىبينى ، اميد است كه پروردگارم بهتر از باغ تو به من عطا فرمايد .
( 8 ) . جمعه / 10 : و فضل خدا را جويا شويد .
( 9 ) . فرقان / 67 : و كسانىاند كه چون انفاق كنند نه ولخرجى مىكنند و نه تنگ مىگيرند و ميان اين دو حد وسط را برمىگزينند .