علاقهمندى به تو از ما پاسخى مثبت ستانده است ؛ پس آنكه كريمهء خود به تو سپارد و تو را برگزيند و كس بر تو برنگزيند ، با تو خوشگمانى رواداشته است . ما تو را بر بنياد آنچه در كتاب خداست همسر مىدهيم : يا نگه داشتن به متعارف و يا واگذاردنى به نكويى . « 1 »
مأمون ، به روزگار فرمانروايى ، در خواستگارىاى حضور يافت . از او خواستند خواستگارى كند . گفت : ستوده خداوند است ، گزيده محمّد پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله ، و بهترين چيزى كه بدان عمل شود كتاب خدا . خداوند فرموده است :
وَ أَنْكِحُوا الْأَيامى مِنْكُمْ وَ الصَّالِحِينَ مِنْ عِبادِكُمْ وَ إِمائِكُمْ
. « 2 » اينك فلان كس از دخترتان فلانى خواستگارى كرده و فلان مقدار مهر او ساخته است ؛ وساطت ما را دربارهء او بپذيريد و خواستگار ما را زن دهيد . خداوند براى ما و شما خير اراده كناد !
ابن عباد در خواستگارىاى حضور يافت و خطبهء خواستگارى را اينگونه خواند :
ستايش خدايى را كه پراكندگىها به هم آورد و وابستگىهاى همگن را سبب سازد ، همو كه دلها را پس از جدايى پيوند دهد و به بركت همداستانىاى كه دارند از راه چندگانگى بازآورد .
او را سپاسى كه هرچند نزد وى بىمقدار آيد ، اما به او نزديك سازد . درود خدا بر آن محمّد گزيده صلّى اللّه عليه و إله ، كه آشكارا به فرمان او بانگ برداشت و از آنچه او بازداشته بود بازبداشت ، و درود بر خاندان پاك او . بارى ، سزامندترين چيزى كه اهل كردار بدان عمل كردند و تلاوتكنندگان بدان رسيدند كتاب خداست كه بندگان خويش را از رهگذر آن به بندگى بداشت و خواست خويش را در آن روشن ساخت . يكى از چيزها كه او ما را بدان برانگيخت و به سوى آن نهيب زد پيوند پاك زناشويى است كه از بدكارگى بىنياز كند . خداوند كه گويندهاى گرانسنگ است فرمود :
وَ أَنْكِحُوا الْأَيامى مِنْكُمْ وَ الصَّالِحِينَ مِنْ عِبادِكُمْ وَ إِمائِكُمْ إِنْ يَكُونُوا فُقَراءَ يُغْنِهِمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ .
« 3 » اينك فلان كس از دوشيزهتان فلانى خواستگارى كرده و فلان مقدار مهر او ساخته است . پس وساطت آن را كه بدين كار علاقهمند است بپذيريد و خواستگار را زن دهيد . خداوند براى ما و شما خير اراده كند .
يكى از پيشينيان گفته است : همسر درستكار يكى از دو نيكى است .
هامش
( 1 ) . اشاره به آيهء 229 سورهء بقره :فَإِمْساكٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِيحٌ بِإِحْسانٍ- م .
( 2 ) . نور / 32 : بىهمسران خود و غلامان و كنيزان درستكارتان را همسر دهيد .
( 3 ) . نور / 32 : بىهمسران خود و غلامان و كنيزان درستكارتان را همسر دهيد . اگر تنگدستند خدا آنان را از فضل خويش بىنياز خواهد كرد .