عَنْ سَواءِ السَّبِيلِ « 1 » و قُلْ لا أَتَّبِعُ أَهْواءَكُمْ قَدْ ضَلَلْتُ إِذاً وَ ما أَنَا مِنَ الْمُهْتَدِينَ « 2 » .
فصل [ 2 ] : ناسپاسى
يكى از فرزانگان گفته است : ناسپاسى نعمتها سرشتى نهاده در انسان است . خداوند فرمود : إِنَّ الْإِنْسانَ لَكَفُورٌ « 3 » و إِنَّ الْإِنْسانَ لَظَلُومٌ كَفَّارٌ . « 4 » حسن بصرى دربارهء آيهء إِنَّ الْإِنْسانَ لِرَبِّهِ لَكَنُودٌ « 5 » گفته : مقصود كسى است كه نعمتها را از ياد مىبرد ، ولى مصيبتها را به ياد دارد . شاعرى گفته است :
به سليمان بن جعفر بن ابى جعفر خبر رسيد كه ابراهيم بن مهدى گفته است : به خدا سوگند ، مأمون نه به پاس پيوند خانوادگى از من گذشت و نه از سر تقرب به خداوند از كشتنم دست بداشت ، بلكه براى او بازارى از عفو برپا شد و خوش نداشت اين بازار را به كشتن من از رونق اندازد . سليمان كه اين شنيد گفت : قُتِلَ الْإِنْسانُ ما أَكْفَرَهُ « 7 » ؛ مأمون به دليل توجه به برترى و آوازهء نكوى همين عفو و گذشت ، به پيروزى دست يافت . « پس هركه بخواهد بگرود و هركه بخواهد انكار كند » . « 8 » خداوند فرموده است : وَ مَنْ شَكَرَ فَإِنَّما يَشْكُرُ لِنَفْسِهِ وَ مَنْ كَفَرَ فَإِنَّ رَبِّي غَنِيٌّ كَرِيمٌ « 9 » .