حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْناً عَلى وَهْنٍ وَ فِصالُهُ فِي عامَيْنِ أَنِ اشْكُرْ لِي وَ لِوالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ
« 1 » . خداى بدينسان به سپاس گزاردن پدر و مادر پس از سپاس خويش فرمان داده است .
ابن عباس دربارهء آيهء
إِنَّ كِتابَ الْأَبْرارِ لَفِي عِلِّيِّينَ
« 2 » گفته : آنان كسانىاند كه به پدر و مادر و فرزندان خود نيكى كردهاند ؛ چه ، آنسان كه پدر و مادرت را بر تو حقى است ، فرزندانت را هم بر تو حقى است .
فصل [ 9 ] : از آن ابن عباد
بارى ، سوگند به آنكه از باب اهتمام ورزيدن و ستودن ، هيبت او در دل بداشتى . من بى آنكه سخن او را رد كنم و با حكمت او مخالفتى ورزم دوست داشتم خدا ببيند كه با او راز مىگويم ، از نزديكان او مىشوم ، در دوستى او مىكوشم و از آن مىپرهيزم كه با اين سخن بر من حكم بيگانگان روا بدارد و بداند من در دوستى با او آن چيزى را لازم مىدانم كه فرزند براى پدر لازم مىشمرد . من اگر پدر را مثال زدم مثالى بود براى اينكه خداوند شكر خود را به شكر او قرين ساخته است ؛ و گرنه او مهتر همگان است . خداى جايگاه وى بلند بدارد و حكايت او را به دفتر عظمت سپرد !
فصل [ 10 ] : انفاق و گشادهدستى
خداوند فرموده است :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِمَّا رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ يَوْمٌ لا بَيْعٌ فِيهِ وَ لا خُلَّةٌ وَ لا شَفاعَةٌ
« 3 » ،
الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ بِاللَّيْلِ وَ النَّهارِ سِرًّا وَ عَلانِيَةً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ
« 4 » ،
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِنْ طَيِّباتِ ما كَسَبْتُمْ
هامش
( 1 ) . لقمان / 14 : و انسان را دربارهء پدر و مادرش سفارش كرديم ، مادرش به او باردار شد ، سستى بر روى سستى .
و از شير بازگرفتنش در دو سال است . آرى به او سفارش كرديم كه شكرگزار من و پدر و مادرت باش كه بازگشت همه به سوى من است .
( 2 ) . مطففين / 18 : در حقيقت كتاب نيكان در عليين است .
( 3 ) . بقره / 254 : اى كسانى كه ايمان آوردهايد ، از آنچه به شما روزى دادهايم انفاق كنيد ، پيش از آنكه روزى فرارسد كه در آن نه دادوستدى است و نه دوستى و نه شفاعتى .
( 4 ) . بقره / 274 : كسانى كه اموال خود را شب و روز و نهان و آشكارا انفاق مىكنند پاداش آنان نزد پروردگارشان براى آنان خواهد بود و نه بيمى بر آنان است و نه اندوهگين مىشوند .