لحفظ المال ايسر من بغاه « 1 » * و سعى فى البلاد به غير زاد
و اصلاح القليل يزيد فيه * و لا يبقى الكثير مع الفساد « 2 »
امّا عمر پاسخ داد : ولى كلام خدا راستتر و برتر است :
وَ مَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ
« 3 » .
طلحة بن فياض بر در سراى خود چنين نوشت : اى ميهمان ، « با سلامت و ايمنى در آنجا داخل شويد » « 4 » .
ربيع بن خثيم جز گردهنان سالم خوراك نمىداد ، جز جامهء نو بر كس نمىپوشاند و جز بردهء تندرست آزاد نمىكرد . او اين آيه را معنا مىبخشيد كه گفته است :
وَ لا تَيَمَّمُوا الْخَبِيثَ مِنْهُ تُنْفِقُونَ وَ لَسْتُمْ بِآخِذِيهِ إِلَّا أَنْ تُغْمِضُوا فِيهِ
« 5 » .
صفوان بن محرز « 6 » شترى براى قربانى به ده دينار خريد . به او گفتند : آيا در حالىكه جز اين ده دينار ندارى شترى را بدين بها مىخرى ؟ گفت : آرى ، من كلام خدا را شنيدهام كه فرموده است :
لَكُمْ فِيها خَيْرٌ
« 7 » و اينك من خواستهام اين خير را بزرگتر سازم . خداوند نيز فرموده است :
لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ
« 8 » .
هامش
- الادب ، ج 3 ، ص 73 .
ديوان او نيز به سال 1970 م . با تحقيق حسن كامل صيرفى در قاهره منتشر شده است .
دو بيت حاضر را نيز بنگريد در : ديوان ملتمس ، ق 2 ، ص 172 - ت .
( 1 ) . اين مصراع در نهاية الارب ( ج 3 ، ص 314 ) چنين روايت شده است : و حبس المال ايسر من بغاه
- ت .
( 2 ) . به راستى كه نگه داشتن دارايى از جستن آن و سفر بدون زاد و توشه در اين سرزمين و آن سرزمين آسانتر است .
و اصلاح مقدارى اندك بر آن مىافزايد ، در حالىكه مال بسيار نيز با تباهى نمىماند .
( 3 ) . حشر / 9 : و هركس از خست نفس خود مصون ماند ايشانند كه رستگارانند .
( 4 ) . اقتباس از آيهء 46 سورهء حجر :ادْخُلُوها بِسَلامٍ آمِنِينَ- م .
( 5 ) . بقره / 267 : و در پى ناپاك آن نرويد كه از آن انفاق نماييد ، در حالىكه آن را اگر به خودتان مىدادند جز با چشمپوشى و بىميلى نسبت به آن نمىگرفتيد .
( 6 ) . نام كامل او صفوان بن محرز بن زياده مازنى و به روايتى باهلى است . ثقه و داراى فضل و ورع بود . به سال 74 ق . و در دوران عبد الملك مروان درگذشت . بنگريد به : الطبقات ، 193 - ت .
( 7 ) . حج / 36 : در آنها براى شما خير است .
( 8 ) . آل عمران / 92 : هرگز به نيكوكارى نخواهيد رسيد تا از آنچه دوست داريد انفاق كنيد .