خداوند فرموده است :
وَ اتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي تَسائَلُونَ بِهِ وَ الْأَرْحامَ
. « 1 »
خداوند كسانى را كه از خويشاوندان مىگسلند نكوهيده و فرموده است :
وَ يَقْطَعُونَ ما أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ وَ يُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ أُولئِكَ هُمُ الْخاسِرُونَ
« 2 » .
همچنين در ستايش كسانى كه پيوند خويشاوندى را پاس مىدارند فرمود :
وَ الَّذِينَ يَصِلُونَ ما أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ وَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ وَ يَخافُونَ سُوءَ الْحِسابِ
« 3 » .
در خبر است كه « آنكه پيوند خويشاوندى بگسلد ملعون است » . « 4 » دليل اين سخن نيز كلام خداوند است كه فرمود :
فَهَلْ عَسَيْتُمْ إِنْ تَوَلَّيْتُمْ أَنْ تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ وَ تُقَطِّعُوا أَرْحامَكُمْ * أُولئِكَ الَّذِينَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ فَأَصَمَّهُمْ وَ أَعْمى أَبْصارَهُمْ
« 5 » .
مجاهد گفته است : اين كلام خداست كه فرمود :
وَ آتِ ذَا الْقُرْبى حَقَّهُ
« 6 » .
در نامهاى كه منصور به عبد اللّه بن على نوشته بود خواندم : بارى ، من در كار تو و نيز در آنچه دربارهء بستگان ، خويشاوندان ، خدمتگزاران ، خاصان و عموم كسان انجام دادهاى نگريستم و هيچچيز را چون آن نديدم كه اگر از تو بريدند به استوار ساختن پيوندها و اگر از تو دور شدند به نزديك شدن و اگر در برابرت گناه بسيار كردند به سرزنش كمتر با اين رفتارها مقابله كردى .
اين رفتار را ادبى الهى و فرمانى خدايى يافتم ؛ چرا كه او فرموده است :
ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ فَإِذَا الَّذِي بَيْنَكَ وَ بَيْنَهُ عَداوَةٌ كَأَنَّهُ وَلِيٌّ حَمِيمٌ
« 7 » - و به آيينت سوگند ، هيچچيز همانند
هامش
( 1 ) . نساء / 1 : و از خدايى كه به نام او از همديگر درخواست مىكنيد پروا نماييد و زنهار از خويشاوندان مبريد .
( 2 ) . بقره / 27 : و آنچه را خداوند به پيوستنش امر فرموده مىگسلند و در زمين به فساد مىپردازند . آنانند كه زيانكارانند .
( 3 ) . رعد / 21 : و آنان كه آنچه را خدا به پيوستنش فرمان داده مىپيوندند و از پروردگارشان مىترسند و از سختى حساب بيم دارند .
( 4 ) . متنى كه مؤلف نقل كرده چنين است : « القاطع لرحمه ملعون » . متن را با اين ساختار در منابع نديدم ، هرچند مضمونى همانند از امامان شيعه عليهم السّلام روايت شده است . براى نمونه بنگريد به : بحار الانوار ، ج 71 ، ص 196 و 208 و ج 75 ، ص 137 ؛ الاختصاص ، ص 239 - م .
( 5 ) . محمّد / 22 و 23 : پس اى منافقان ، آيا اميد بستيد كه چون از خدا برگشتيد در روى زمين فساد كنيد و خويشاوندىهاى خود را بگسليد ؟ اينان همان كسانند كه خدا آنان را لعنت نموده و گوش دل ايشان را ناشنوا و چشمهايشان را نابينا كرده است .
( 6 ) . اسراء / 26 : و حق خويشاوند را به او بده .
( 7 ) . فصلت / 34 : بدى را به آنچه خود بهتر است دفع كن . آنگاه كسى كه ميان تو و او دشمناى بوده است گويى دوستى يكدل مىشود .