فرمود : مردم ماييم ؛ خداوند فرموده است :
أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفاضَ النَّاسُ
« 1 » . مردمگونهها كسانىاند كه ولايت ما دارند و ما را دوست دارند ؛ خداوند از زبان ابراهيم عليه السّلام فرموده است :
فَمَنْ تَبِعَنِي فَإِنَّهُ مِنِّي
« 2 » . امّا مردمنمايان همين تودهاند ؛ خداوند فرموده است :
إِنْ هُمْ إِلَّا كَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ
« 3 » . پس على عليه السّلام برخاست و بر سر او بوسه زد .
ميان حسين عليه السّلام و ابن عباس گفتوگويى دربارهء يزيد و بنى اميه صورت پذيرفت .
حسين عليه السّلام فرمود : اى عموزاده ، به خداوند سوگند ، آنان دربارهء من تجاوز خواهند كرد ، آن سان كه يهوديان دربارهء شنبه تعدّى كردند . « 4 »
عمرو بن سعيد بن عاص بدان حضرت نامه نوشت و او را از مخالفت و جدايى بازداشت . عمرو به او نوشت كه كسانى كه به خدا فراخوانند و كار شايسته كنند راه مخالفت نپيمايند . « 5 » حسين عليه السّلام در پاسخ او نوشت :
وَ إِنْ كَذَّبُوكَ فَقُلْ لِي عَمَلِي وَ لَكُمْ عَمَلُكُمْ أَنْتُمْ بَرِيئُونَ مِمَّا أَعْمَلُ وَ أَنَا بَرِيءٌ مِمَّا تَعْمَلُونَ
. « 6 »
نامهء يزيد دربردارندهء اندرز و هشدار به ايشان رسيد . در پاسخ چنين نوشتند :
وَ إِنْ كَذَّبُوكَ فَقُلْ لِي عَمَلِي وَ لَكُمْ عَمَلُكُمْ أَنْتُمْ بَرِيئُونَ مِمَّا أَعْمَلُ وَ أَنَا بَرِيءٌ مِمَّا تَعْمَلُونَ
. « 7 »
چون وليد بن عتبه « 8 » كارگزار حكومت در مدينه از او براى يزيد بيعت مىخواست و او از مدينه گريخت ، آهنگ مكه كرد و در آغاز راه اين آيه را بر زبان مىراند :
فَخَرَجَ مِنْها خائِفاً
هامش
( 1 ) . بقره / 199 : از همان جا كه مردم روانه مىشوند شما نيز روانه شويد .
( 2 ) . ابراهيم / 36 : پس هركه از من پيروى كند بىگمان او از من است .
( 3 ) . فرقان / 44 : آنان جز مانند ستوران نيستند ، بلكه گمراهترند .
( 4 ) . اشاره به آيهء 163 سورهء اعراف :وَ سْئَلْهُمْ عَنِ الْقَرْيَةِ الَّتِي كانَتْ حاضِرَةَ الْبَحْرِ إِذْ يَعْدُونَ فِي السَّبْتِ- م .
( 5 ) . اشاره به آيهء 4 سورهء حشر :وَ مَنْ يُشَاقِّ اللَّهَ فَإِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقابِو 33 سورهء فصلت :وَ مَنْ أَحْسَنُ قَوْلًا مِمَّنْ دَعا إِلَى اللَّهِ وَ عَمِلَ صالِحاً- ت .
( 6 ) . يونس / 41 : و اگر تو را تكذيب كردند بگو : عمل من به من اختصاص دارد و عمل شما به شما اختصاص دارد . شما از آنچه من انجام مىدهم غيرمسئوليد و من از آنچه شما انجام مىدهيد غيرمسئولم .
( 7 ) . يونس / 41 .
( 8 ) . وليد بن عتبة بن ابى سفيان بن حرب اموى يكى از اميران و سخنوران اموى و مردى حزمانديش بود . در سال 57 ق . زمامدار مدينه شد و در همين زمان بود كه يزيد به وى نوشت براى او از حسين بن على عليه السّلام و عبد اللّه بن زبير بيعت ستاند . وليد آنان را از اين خواسته يزيد آگاه ساخت و آنها نيز تا صبح مهلت خواستند . ولى شبانه از مدينه بيرون رفتند . يزيد به همين سبب او را در سال 60 ق . بر كنار كرد . وى به سال 64 ق . درگذشت . بنگريد به : نسب قريش ، ص 133 - ت .