اتم ، قانون جاذبه ، گردش زمين ، قوانين هندسه ، سد سازى ، اختراع فضا پيما و مسائلى از اين قبيل مورد تأويل و تفسير قرار دادهاند كه نه در عصر بعثت و صدر اسلام به انديشهء هيچ عربى خطور كرده ، و نه چنان بوده است كه كسى از صحابه شمّهاى از آنها را دريافته و از قرآن برداشت كرده باشد ؛ همان هزاران مؤمنى كه به ديدار رسول برگزيده نايل آمدند و به كلمات پروردگار او گوش سپردند و اعجاز اين كلمات آنان را سرگشته ساخت و در پيشگاه خداوند به سجده درآمدند .
آيا سردمداران سركش بت پرستى قريش ، آن زمان كه در راه حاجيانى كه به مكّه مىآمدند مىنشستند و آنها را از گوش سپردن به « كلامى كه محمد بن عبد الله آورده و سحر است » بر حذر مىداشتند ، به چيزى جز آن مىانديشيدند كه اعراب درك خواهند كرد اين بيان قرآنى گفتار انسان نيست ؟ هيچكس مانع نمىشود كه هر كه هر گونه مىخواهد از قرآن بفهمد ، اما مصيبت آن است كه كسى يا كسانى در اين زمينه دست به تأليف بزنند كه تخصصى در اين زمينه ندارند ؛ و مصيبت آن است كه در جهان اسلام اظهارات و تأويلها و تفسيرهايى رواج يابد كه به قالب و محتواى قرآن تحميل شده ، و خبرگان در ادبيات عرب و فقهاى اسلام و آنان كه در مورد قرآن صاحب نظرند هيچ دليل و سندى براى آن سراغ ندارند و بلكه تنها مستند آنها برداشتهايى از علوم دانشمندان معاصر در زمينههاى تشريح ، جنين شناسى ، رياضيات نجومى و زيست شناسى ماه . . . و . . . است و هيچكدام از آنها در آن دوران به گونهاى نبوده كه اين فرصت را براى پيامبر و يا صحابه به وجود آورد كه به چنين اعجازى علمى پى برند ، تا چه رسد به اين كه آن را براى مردم تبيين كنند .
به عقيدهء ما بيشتر معاصرانى كه در زمينهء تفسير علمى وارد بحث شده و كتبى در مورد « قرآن و علوم » تأليف كردهاند نظريهها و كشفيّات علمى عصر حاضر را به قرآن ارجاع داده و بر آن منطبق ساختهاند ، در حالى كه نه در مطالعات قرآنى و نه در علوم ادب عربى و علوم اسلامى تخصصى داشتهاند .
اين در حالى است كه صاحب نظران علوم قرآنى از ديرباز اين حقيقت را مورد تذكر قرار دادهاند كه هر كس بخواهد به اين علوم بپردازد چگونه مىبايست در ادب عربى تخصص داشته باشد ، اساليب كلام را در اين زبان بشناسد و از شيوهها و نظريّات متكلّمين و همچنين اصول دين آگاهى داشته باشد .
از همين روست كه چنانچه خطابى مىگويد :
بسيارى از سلف از تفسير قرآن پروا مىكردند و سخن گفتن در اين موضوع را وامىگذاشتند ، از بيم آن كه مبادا بلغزند و از آنچه مقصود قرآن است دور شوند ، هر
الإعجاز البياني للقرآن ( اعجاز بيانى قرآن ) ( فارسى ) — صفحة 93
مساهمون: عائشة عبد الرحمن ( بنت الشاطئ )
ص٩٣