خايث ( در 1101 هجرى ) تأليف يافته و به حكم نسخهء موجود درايند يا افيس ( شمارهء 2077 ) حاوى هفت حكايت است كه با شيوهء بليغ نوشته شده ، ولى نسخهء موزهء بريتانى ( ضميمهء 25 / 839 ) فقط شش حكايت دارد » « 1 » .
مرحوم نظام الدين دو نسخهء خطى از قسمت آخر ترجمهء عوفى را كه در كتابخانهء ( اينديا افيس ) موجود است ديده و ضمن شرح و تفصيل از اين دو قسمت مىنويسد ، « عوفى در 621 كه در كنبايت بر مسند قضا نشسته بود اين كتاب را به نام ملك ناصر الدين قباجه ترجمه كرد » .
ترجمهء حسين بن اسعد دهستانى مرتب و كامل به ما رسيده است . هرچند تا كنون ترجمهء عوفى به صورت مستقل و مرتبى به دست نيامده اما به طور تقريب سه چهارم از آن در جوامع الحكايات و در فصول آن زير عناوين متعدد و مختلف آزادانه و بدون توجه به طرح تنوخى پراكنده شده است « 2 » و از آن در قسم اول شش داستان « 3 » ، در قسم دوم دوازده داستان « 4 » در قسم سوم هفت داستان « 5 » ، و در قسم چهارم شصت و دو داستان آمده « 6 » ، و متعاقب آنها داستانهاى ديگرى هم به مناسبت از ساير مآخذ نقل شده « 7 » .
نسخ ترجمهء فرج بعد از شدت
1 - نسخهء اساس ، كه در اين كتاب از آن به ( مج ) ياد مىشود « 8 » .
اين نسخه متعلق است به كتابخانهء مجلس شوراى ملى و داراى 606 صفحه و به قطع 15 ؟ 21 سانتى متر و تقريبا هر صفحه داراى 19 سطر مىباشد .
هامش
( 1 ) - تاريخ ادبيات اته ، ترجمهء شادروان دكتر رضا زادهء شفق ، صفحات 230 - 231 ( چاپ بنگاه ترجمه و نشر كتاب )
( 2 ) - مقدمهء جوامع الحكايات جلد اول به تصحيح خانم دكتر كريمى ، ايضا مجلهء يغما ، شمارهء سوم خرداد 51 مقالهء خانم دكتر كريمى
( 3 ) - بابهاى ششم ، يازدهم ، هجدهم
( 4 ) - بابهاى سوم ، چهارم ، ششم ، چهاردهم ، هجدهم و بيست و سوم
( 5 ) - بابهاى پنجم ، پانزدهم و بيست و يكم
( 6 ) - بابهاى اول ، سوم تا سيزدهم
( 7 ) - مجلهء يغما ، شمارهء سوم ، خرداد 51 مقالهء خانم دكتر بانو مصفا ( كريمى ) ( فرج بعد از شدت )
( 8 ) - گاه ( مج ) و گاه ( اساس ) آوردهام .