تأخير افتد ، بيعت نمايند .
( 1 ) پرسش دوم : احتمال نخست با قانون معجزات همخوانى دارد ؛ زيرا آمدن سريع و معجزهآساى آنان در زمانى نسبتا محدود ، تأثير بيشترى در موفقيت آنها و نيز امام عليه السّلام دارد . در نتيجه رسيدن معجزهآميز آنان به مكه ، در موفقيت دولت عدل جهانى مؤثر است و آوردن معجزه در اينجا امرى ضرورى است زيرا طبق قانون معجزات ، معجزه آنگاه صادر مىشود كه وصول به هدفى عالى و اجراى حق و هدايت به آن بستگى داشته باشد و در اينجا چنين است .
بدين ترتيب احتمال اول ترجيح پيدا مىكند ؛ حال با اين وجود چرا احتمال دوم را ترجيح دهيم ؟
پاسخ : بر اساس قانون معجزات ، انجام معجزه وقتى حتمى است كه برپا داشتن حق و عدل ، به آن بستگى داشته باشد ؛ اما هنگامى كه هر دو روش معجزه ( طبيعى و اعجازى ) ما را به يك نتيجه مىرسانند ، نتيجه دهى را به روش طبيعى احاله مىدهيم ، هر چند زمانى طولانى تر و تلاشى فراوانتر را مصروف خود سازد .
( 2 ) در كتاب گذشته گفتيم هر ظهورى در روايات كه مخالف اين قانون باشد ، غير قابل تكيه است . در مورد ياوران خاص امام عليه السّلام نيز چنين است ؛ زيرا در احتمال طبيعى نيز نتيجه مورد نظر حاصل مىگردد كه عبارت است از حمايت از امام مهدى عليه السّلام و پشتيبانى از نهضت آن حضرت . مهم ، حضور همگى آنان در زمان ايراد سخنرانى ، در نخستين لحظات آغازين ظهور است . اما اين كه پيش از اين براى آنان چه اتفاقى مىافتد و چگونه به مكه مىرسند ، اهميتى ندارد .
در نتيجه هرگاه احتمال طبيعى نتيجه مطلوب را به بار بنشاند ، بايد آن را پذيرفت و در اين صورت براى احتمال اعجازى جايى باقى نمىماند .
( 3 )
محور پنجم : مليت و زبان اصحاب
نخست در اينجا مناسب است برخى از روايات گذشته را آورده ، روايات ديگرى را نيز بر آنها بيفزاييم تا موضوع روشن تر گردد .
در روايات آمده است « مردمى از اهل مكه به سوى او ( مهدى عليه السّلام ) مىآيند . . . مؤمنان واقعى شام و گروهى عراقى نيز به نزدش مىروند » ، « مردمى از شرق قيام مىكنند و زمينه را براى [ حكومت ] مهدى فراهم مىسازند » ، « يك مرد و دو مرد و سه مرد از هر قبيله ؛ تا آن كه تعدادشان به نه نفر برسد » و « ياران قائم ، سيصد و سيزده نفر غير عرباند »
( 4 ) نعمانى به سند خود از ابان بن تغلب روايت نموده است كه حضرت صادق عليه السّلام فرمود :
سيبعث اللّه ثلاث مائة و ثلاثة عشر إلى مسجد مكّة ، يعلم أهل مكّة أنّهم لم يولدوا من آبائهم و لا أجدادهم . « 1 »
خداوند به زودى سيصد و سيزده نفر را به مسجد الحرام روانه مىسازد [ و ] مردم مكه
هامش
( 1 ) . النعمانى ، محمّد بن ابراهيم ، همان ؛ ص 169 .