عام * ( وَما أَرْسَلْناكَ إِلَّا كَافَّةً لِلنَّاسِ ) * « 1 » و احكام اوست مخصوص است ، و لشكر من معانى و احكام شريعت و طريقت و حقيقت است كه به حكم و اثر « أوتيت جوامع الكلم » آن را به طريق اعجاز بيان مىكنم ، و به آن واسطه همهء عاشقان را كه سالكانند ، محكوم خود مىگردانم و اين جمله عاشقان سالك ، چون مدد از من دارند ، محكوم فرمان منند به حكم « فَاتَّبِعُونِي » از بهر تحقيق به حقيقت « يُحْبِبْكُمُ الله » « 2 » و ميل و محبت اين عاشقان نيز حكم مناسبت صفاتى است ، و آن چه از ميل و محبت به من مضاف است حكم مناسبت ذاتى است و حافظ و ميزان و ممدّ و راعى مناسبت صفاتى حكم مناسبت ذاتى است ، لا جرم اين عاشقان همه رعيّت منند ، چنان كه سلطان حافظ احوال و ممدّ عامهء خلق است ، و راعى ايشان است و عموم خلق رعيّت و محكوم سلطان .
فني الحبّها قد بنت عنه به حكم من
يراه حجابا فالهوى دون رتبتي « 3 »
فانى شد اين محبت و مقام محبت كه غايت سلوك و مقامات سالكان است ، و آن حكم و غلبهء ما به الاشتراك است اولا ، و ما به الاتحاد ثانيا و غايتش توحيد است ، و به آن سبب محقق عين محبت را حجاب مىبيند ، و حكم مىكند به حجابيّت او بر وحدت اولا و جمعيّت ثانيا . اينك من از چنين محبّتى صفاتى محكوم عليها بالحجابيّة ، جدا و بيزارم ، چه اين چنين عشقى در زير رتبت من و عشق من است ، كه عشق ذاتى است و تا از آن تجاوز نكردم و فانى نشدم ، به اين حضرت عشق حقيقى اصلى كه مظهر حكم اين جمعيّت و احديّت اين جمع است ، نرسيدم .
و جاوزت حدّ العشق فالحبّ كالقلى
و عن شأو معراج اتّحادي رحلتي « 4 »
هامش
« 1 » سباء ( 34 ) آيهء 28 .
« 2 » آل عمران ( 3 ) آيهء 31 .
« 3 » رآه حجابا - م .
« 4 » الشأو : الغاية . المعراج : المصعد . المرقاة : ( نردبان ) .