حكمرانان خراسان گرديد كه مردانى را از طرف خويش به واليگرى آنجا مىگماشتند ؛ و اين بدان جهت بود كه خارجيان آنجا غلبه يافتند و بر آن چيره شدند » . « 1 »
مهدى ، خليفهء تازه حمزة بن مالك خزاعى را ولايتدار خراسان كرد ، و حمزه نيز نمايندهاى را پيشاپيش به خراسان فرستاد و خود تا پايان سال 159 ق / سپتامبر - اكتبر 776 م به اين ولايت نيامد . در اين ميان ، در سيستان جنگ شديدى ميان عثمان طارابى كه نمايندهء حاكميت خليفه در ولايت بود و رهبر خوارج به نام نوح جريان داشت . حمزة بن مالك به نگونبختى و بداخترى گرفتار آمد . هنگامىكه به سيستان رسيد گروهى از نيروهايش را جدا كرد و آنان را به خراسان بازفرستاد . چون اين گروه جداشده به فراه رسيدند سر بشورش برداشتند و عثمان بن بسام ازدى را كه فرماندهء ايشان بود كشتند . پس از آن شورشيان رهسپار سيستان گرديدند و زير فرمان سركردهء برگزيدهء خود سعيد بن قثم سعدى دوبار حمزه بن مالك را در كهندز زرنگ محاصره كردند و در اين فاصله بست را به تصرف خويش درآوردند . خليفه يك بار ديگر به يزيد بن مزيد كه در آن روزها در خراسان بسر مىبرد روى آورد ؛ وى همچنين حمزهء نگونبخت را از ولايتدارى برداشت و عبيد اللّه بن العلاء كارديده را بجاى او گماشت ( شعبان 160 ق / مه - ژوئن 777 ق ) . بىگمان كارديدگى و آزمودگى عبيد اللّه به سود برقرارى آرامش در سيستان بود ، اما وى در همين روزها درگذشت و كار بازگرداندن آرامش در زرنگ در واقع به دست يزيد بن مزيد و در بست به دست فياض پسر يزيد انجام گرفت .
اما در 161 ق / 778 م مهدى زهير بن محمد ازدى را به سيستان فرستاد كه در گذشته ولايتدار منصور در اين سرزمين نيز بوده است . دربارهء اين ولايتدارى دوم بارهء زهير خبرى در منابع نيامده مگر اينكه وى با دادگرى حكومت راند . « 2 » در
هامش
( 1 ) - همانجا ، ص 286 ، ترجمهء انگليسى ، ص 97 ( ترجمهء فارسى ، ص 97 ) .
( 2 ) - تاريخ سيستان ، ص ص 50 - 148 .