بصره ( كوفه و موصل اندكى قبل از آن به اطاعت فاطميان مصر درآمده بود ) « 1 » ، و به سومى ، ابو الفوارس قوام الدولة ، كرمان « 2 » رسيد . ضعف قدرت آل بويه جبرا با چنين تقسيمى بستگى داشت ، ولى در آغاز بدين سبب آشكار نگشت و مهم جلوه ننمود ، كه نوهء بدر يعنى طاهر بن هلال براى استيلا بر « شهرزور » ( 6 / 1 تا 4 / 2 / 1014 ميلادى مطابق رجب 404 هجرى ) بر ضد خويشاوندان خود پيكارى برپانمود ، و خود بدر نيز اندكى پس از آن ( 1014 / 1015 مطابق 405 هجرى ) به دست اميران خويش در اثناى محاصرهء قلعهء كردى « حصن كوسحد » به قتل رسيد ، زيرا وى بر خلاف ميل و نظر ايشان مىخواست در زمستان بجنگد . قاتلين بدر به فخرالدولهء ديلمى پيوستند و بسيارى از ساير اعضاى اين خاندان بر سر ميراث بدر با يكديگر به نزاع برخاستند . هلال نيز در اين موقع آزاد شد ، ولى در ( 25 / 4 تا 22 / 5 سال 1015 ميلادى مطابق ذوالحجهء 405 هجرى ) « 3 » در جنگى از پا درآمد و در نتيجهء خطر وحشتزاى تشكيل دولتى از طرف كردها از ميان رفت .
در اين ميان محمود غزنوى ، نه فقط در هندوستان « 4 » ، بلكه در ايران نيز قلمرو حكومت خود را توسعه داده بود ، و در سال 1010 / 1011 ميلادى ( 401 هجرى ) سپاهيانش پس از پيكارهاى طولانى ، از طرف غزنه ، با حيلهء رزمى ( جنگ و گريز ، فرار تصنعى و حملهء مجدد ) ، منطقهء كوهستانى ( واقع در جنوب شرقى هرات ) صعب الوصول طايفهء كافر قطّاع الطريق وحشتآور غور را - كه مورد نزاع دو قبيله از آنان بود « 5 » - به تصرف درآوردند ، و رئيس ايشان آهنگسر ،
هامش
( 1 ) - ابن الاثير ، ج 9 ، ص 76 .
( 2 ) - مرجع سابق ، ص 83 .
( 3 ) - مرجع سابق ، ص 84 به بعد و 90 ، - و نيز :Schwarz VII 862 .دربارهء وسعت قلمرو حكومت بدر رجوع كنيد به فصل « تقسيمبندى سرزمين ايران » . از همين كتاب .
( 4 ) - عتبى ( ترجمهء تاريخ يمينى ) صفحات 285 / 292 ، 301 / 305 ، 320 / 322 ، 347 / 356 ؛ - ابن الاثير ، ج 9 ، ص 71 و 73 .
( 5 ) - حدود العالم ، ص 102 و شرح آن ص 333 و 342 به بعد با منابعى كه در آنجا به آنها اشاره شده است ، ( فهرست : 36 ) .