مجبور به خودكشى گرديد ؟ ) ( 21 ؟ مارس 1002 ميلادى ) « 1 » ، و در نتيجهء اين عمل ، وضع خلف « 2 » بن احمد ناپايدار و متزلزل گشت ، بهطورىكه محمود غزنوى توانست سرزمينى را كه در اختيار وى بود با موافقت ساكنانش بدون رنج و دشوارى قابل اعتنائى تصرف كند و به قلمرو حكومت خود ملحق سازد . قيامى هم كه اندكى پس از آن بر ضد والى او برپاشد نيز سركوب گرديد ( 30 / 9 تا 29 / 10 سال 1003 ميلادى برابر ذوالحجهء 393 هجرى ) ، و سپس آن سرزمين به دست برادر اين فاتح يعنى نصر كه در نيشابور بود سپرده شد « 3 » .
محمود غزنوى به سبب اتحادش با ايلگ خان خود را از جانب شمال آسوده - خاطر يافت ، و به همين جهت اقدامات نظامى خود را متوجه هندوستان ( از سال 1002 ميلادى برابر 392 هجرى ) « 4 » نمود . اين اقدامات تمام قواى او را به غايت مشغول ساخت ، ولى در مقابل نام محمود غزنوى نيز با تسخير و مسلمان كردن ( تا حد زيادى به اجبار ) قسمت اعظم پنجاب ، جاويدان گشت . استقرار و تثبيت قطعى مذهب اسلام در هندوستان ، و در نتيجه تداركات پايگاهى براى ازدياد پيروان پيغامبر اسلام ( ص ) در اين كشور ، از اعمال تاريخى محمود غزنوى به شمار مىرود ، و تا امروز هم اثر آن باقى است ، ولى ما در اينجا مىتوانيم
هامش
( 1 ) - برابر با چهارم جمادى الاولى سال 392 هجرى . اين روز ، روز شنبه بوده ، نه - بر خلاف آنچه نقل شده - دوشنبه ؛ - جوزجانى ( طبقات ناصرى ، فهرست : 153 ) ، صفحات 8 تا 11 .
( 2 ) - او را اسير كردند و به گوزگان فرستادند در آنجا پس از چهار سال به بهانهء اينكه با قراخانيان مكاتبه دارد ، به زندانش افكندند و در رجب 399 هجرى ( برابر با 1 تا 30 / 3 / 1009 ) درگذشت .
( 3 ) - هلال الصابى ( فهرست 98 ) ، صفحات 379 تا 393 ، 397 ، 404 تا 414 ، 426 ، 440 ؛ - گرديزى ( زين الاخبار ) ، ص 63 و 66 به بعد ، - خ عتبى ( ترجمهء تاريخ يمينى ) ، صفحات 237 تا 257 ؛ - تاريخ سيستان ، صفحات 345 تا 357 ؛ - ابن الاثير ، ج 9 ، ص 55 به بعد و 58 تا 60 ( بعضى از قسمتها طبق عتبى است ) ؛ - عوفى ( جوامع الحكايات ) ، ص 164 ، شمارهء 634 ؛ - ؛Browne II 91 - 96 , 118 f . ; Nazim 67 - 70 ; Gafurov 229 - 234 . -( 4 ) - گرديزى ( زين الاخبار ) ، صفحات 65 تا 67 و 69 به بعد ؛ - ابن الاثير ، ج 9 ، ص 59 و 64 و غيره . در مورد اقدامات جنگى محمود در هند اساسا بايد رجوع شود به :Nazim 86 - 122 .