متمنيان متنبه شدند بر خطاء كردن در تمناى خود كه ميگفتند يا ليت لنا مثل ما اوتى قارون و پشيمان شدند از آن و گفتند كه كان اللَّه اى شبهنا اللَّه تشبيه مينمائيم يعنى شبيه و حقيق ميدانيم خداى را كه بسط روزى و تغيير آن مينمايد بر هر كه مىخواهد و نزد كوفيان ويكان مركبست از و يك و آن و و يك و ويلك بوده كه حذف لام كردند و كاف خطاب متصل به آن شده و اعلم در او مضمر يعنى و اى بر تو بدانكه حقتعالى روزى را فراخ ميگرداند براى هر كه خواهد و تنگ ميسازد بر هر كه اراده مىكند و لهذا بعضى قراء بر وى وقف ميكنند و بعضى بر و يك و در لباب از طبرسى نقلست كه مجموع و يكان بمعنى الم تعلم و الم تر است يعنى آيا نميبينى و نميدانى اين را كه بسط و قدر بمشيت الهى منوطست و مجاهد و قتاده بر اينقولند و ميتواند بود كه حرف خطاب باشد متصل بوى و لام در آن آن مقدر براى بيان آن چيزى كه اينقول مقولست از براى آن و تقدير اينكه و يك لان اللَّه يعنى واى بر تو كه تمنا ميكردى اموال قارون را به جهت آنكه حقتعالى بسط روزى ميفرمايد براى هر كه ميخواهد و تغيير آن مينمايد براى هر كه اراده مينمايد و كسانى كه گفته ويكان اللَّه در تاويل ذلك ان اللَّه است و اينقول ابن عباس است يعنى گفتند متمنيان كه آن وفور و كثرت مال قارون بجهة آنست كه حقتعالى بسط و قدر روزى مىكند بر وفق مشيت و مصلحت * ( لَوْ لا أَنْ مَنَّ اللَّه عَلَيْنا ) * اگر نه آن بودى كه خداى منت نهادى بر ما و بما نداد از زخارف و امتعهء دنيويه آنچه متمناى ما بود * ( لَخَسَفَ بِنا ) * هر آينه فرو بردندى ما را او حفص بصيغهء معلوم خوانده يعنى خدا ما را به زمين فرو بردى * ( وَيْكَأَنَّه ) * و چه مينمايد بصواب اينحال يعنى اينكه * ( لا يُفْلِحُ الْكافِرُونَ ) * رستگارى نمييابند ناگرويدگان به خدا و رسول و تكذيب نمايندگان بوعد و وعيد او از ثواب و عقاب يا كافر نعمتان را خلاصى و ظفرى نخواهد بود از عذاب * ( تِلْكَ الدَّارُ الآخِرَةُ ) * اشارت از براى تعظيم و تفخيم شان آخرتست و آخرت صفة دار و خبر آن آنچه بعد از اينست يعنى آن سراى ديگر كه خبر آن شنيدهء و وصف آن به تو رسيده * ( نَجْعَلُها ) * ساختهايم و مهيا گردانيده آن را * ( لِلَّذِينَ ) * براى آنان كه * ( لا يُرِيدُونَ عُلُوًّا ) * نميخواهند برترى و تكبر را * ( فِي الأَرْضِ ) * در زمين بر وجه غلبه و قهر بر اهل آن * ( وَلا فَساداً ) * و نه تباه كاران از روى ستم بر ايشان هم چنان كه فرعون و قارون خواستند * ( وَالْعاقِبَةُ ) * و عاقبت حميده و سر انجام پسنديده * ( لِلْمُتَّقِينَ ) * مر پرهيزكاران راست كه از معاصى حذر كنند و بطاعت خدا قيام نمايند از امير المؤمنين عليه السّلام منقولست كه هر كه خواهد كه دوال
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 109
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص١٠٩