كه بر زمين ميديد رفيق خود را گفت تا در تحتانى را بگشاد و گفت بنگر تا چه ميبينى آن كس نگاه كرد جواب داد كه غير از آب چيزى نميبينم و بعد از يك شبانه روز ديگر باب فوقانى بگشاد حال همان بود كه روز سابق مشاهده نموده رفيق وى كه باب تحتانى بگوشد بجز دود و تاريكى چيزى ديگر نديد نمرود بترسيد و در اينحال آوازى شنيد كه ( ايها الطاغية اين تريد ) اى طاغى كجا ميروى از عكرمه نقلست كه رفيق خود را گفت تيرى بينداز وى تيرى بينداخت آن تير خون آلود باز آمد پس گفت كفيت امر السماء كار آسمان را كفايت كردم و گفتهاند آن تير بر ماهى آمد در دريايى از درياهاى آسمان و بروايت ديگر مرغى آمد در هوا القصه نمرود نيزه ها را با مردار سرنگون ساخت و كركسان ميل به زير كردند و در وقت فرود آمدن كركسان او از مهيب از اجنحه كركسان ظاهر شد كه كوه ها از فزع آن نزديك بود كه از اماكن خود زايل گردند و حقتعالى از اين خبر داد كه مكر نمرود بر وجهى بود كه نزديك بود كه كوه ها از آن زايل گردد و بعد از آن خطاب به پيغمبر كرده فرمود كه * ( فَلا تَحْسَبَنَّ اللَّه ) * پس مپندار خداى را * ( مُخْلِفَ وَعْدِه ) * خلاف كننده وعدهء خود * ( رُسُلَه ) * مر پيغمبران خود را يعنى وعدهء نصرت كه رسل را ( ص ) فرموده كما قال إِنَّا لَنَنْصُرُ رُسُلَنا و لأَغْلِبَنَّ أَنَا وَرُسُلِي اصل كلام مخلف رسله وعده است و تقديم مفعول ثانى بجهة آنست كه تا ايذان باشد به آنكه او سبحانه خلاف نميكند اصلا لقوله إِنَّ اللَّه لا يُخْلِفُ الْمِيعادَ و هر گاه كه خلاف وعده نكند با هيچكس پس چگونه با رسل خود خلاف كند * ( إِنَّ اللَّه عَزِيزٌ ) * بدرستى كه خداى غالبست بر همه * ( ذُو انتِقامٍ ) * خداوند انتقام يعنى خواهنده كينهء اولياء از اعدا پس كينه كشد از ظالمان * ( يَوْمَ تُبَدَّلُ الأَرْضُ ) * در روزى كه تبديل كرده شود زمين * ( غَيْرَ الأَرْضِ ) * زمينى ديگر اين ظرف انتقام است يا مقدر يا ذكر يا ظرف لا يخلف وعده يا بدل يوم ياتيهم و نميتواند بود كه منصوب باشد بمخلف زيرا كه ما قبل آن عمل در ما بعد آن نميكند حاصل كه حق سبحانه در روز قيامت متبدل سازد زمين را بزمينى ديگر * ( وَالسَّماواتُ ) * و آسمانها را بآسمانى ديگر در انوار گفته كه تبديل در ذات شيء مىباشد كقولك ( بدلت الدراهم بالدنانير ) و عليه قوله تعالى بَدَّلْناهُمْ جُلُوداً غَيْرَها و در صفت مىباشد كقولك ( بدلت الحلقة خاتما اذا اذيتها و غيرت شكلها ) و عليه قوله يُبَدِّلُ اللَّه سَيِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ و آيهء مذكوره احتمال هر دو دارد و از امير - المؤمنين ( ع ) مرويست كه زمين را بدل كنند بزمينى از نقره و آسمان را بآسمانى از زر و از ابن مسعود و انس منقولست كه مردمان محشور شوند بزمينى كه هيچكس بر آن گناه نكرده باشد ابن عباس گفته كه زمين
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 148
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص١٤٨