پسر اسماعيل پسر ابراهيم پسر حسن پسر على بن أبيطالب ( 1 ) است كه يمنى و صنعانى و زيدى است .
يكى از شخصيتهاى يمن ، و از معاريف فنون علم و ادب است . در شرح حال اين شاعر ، صاحب « مطلع البدور » ( 2 ) مىنويسد :
علامه ابن وزير در تاريخ خود مىنويسد : در طى اعصار از اولاد امام هادى كسى مثل او پديد نيامده ، و او جامع دانشهاى مختلف بود ، و در انواع نثر و نظم دست داشت . در شظب متولد شد و قرائت قرآن را كه ياد گرفت ، پدرش او را همراه پسر عمويش محمّد بن أحمد مرتضى به « صعده » برد ، و مدتى در انواع علوم ادبى و عربى تحصيل كرد ، و اين علوم را پيش دو عمويش مرتضى بن على و احمد بن على فرا گرفت . علم تفسير را پيش شيخ علامه ، ترجمان روزگار خود اسمعيل بن ابراهيم بين عطيه بحرامى ، و علوم ادبى را در محضر فقيه علامه محمّد بن على بن ناجى دانشمند معروف بياموخت ، و در محضر همين دانشمند بود كه ديوان متنبى را خواند . و اصول دين و اصول فقه و فروع را پيش قاضى علامه ملك العلماء عبد اللَّه بن حسن دوارى و در پيش عموى خودش مرتضى بن على - كه در علم كلام برجسته بود - و همچنين پيش عموى ديگرش احمد بن على ياد گرفت . و بدين ترتيب ، هم اجازات روايت و هم از طريق سماع اجازه بدست آورد ، كه از جمله سماع « جامع الاصول » نزد قاضى حرم محمّد بن عبد اللَّه بن ظهيرة قريشى مخزومى ساكن مكه مشرفه است كه در سال تشرف به حج كسب كرد . اين شاعر ، رسالات و مسائل و اشعار و منظومههاى بيشمارى دارد ، تا بدانجا كه شيخ فقيه محمّد بن على بن ناجى در حق او گفته است :
هامش
( 1 ) شمس الدين سخاوى در الضوء اللامع ج 6 صفحهء 272 نسب اين شاعر را چنين نوشته است .
( 2 ) احمد بن صالح بن محمّد بن ابى رحال يمنى متوفى 1092 در صنعاء .