برداشت شافعى
پيشواى شافعيان در كتاب الام 1 / 93 مىنويسد : « برانگيختهء خدا ( ص ) اين برنامه را نهاده كه نمازگزار بايد سورهء حمد را بخواند و ما را راه نموده كه اگر نماز گزار ، نيكو بتواند آن را بخواند خواندنش بر وى واجب است . » سپس گزارشهائى چند در اين باره ياد كرده و آن گاه مىنويسد : « هر كس به تنهائى يا براى امامت بر ديگران به نماز ايستد بايستى در هر ركعت سورهء حمد را بخواند و هيچ چيز جاى آن را نمىگيرد و اگر به اندازهء يك حرف از حمد را رها كند - چه نادانسته باشد و چه از سر فراموشى - آن ركعت ، شايستهء ارج نهادن نيست هر كس به اندازهء يك حرف از آن را رها كند نمىگويند كه سورهء حمد را تماما خوانده است .
و در ص 89 دربارهء كسى كه نيكو نمىتواند آن را بخواند مىنويسد : پس اگر هفت آيه را نيكو نمىتواند خواند و كمتر از آن را مىتواند ، از وى پذيرفته نيست ، مگر همهء آن چه را نيكو مىتواند خواند بخواند - هفت آيه باشد يا كمتر پس هر ركعتى را كه در آن ، كمتر از آن چه به نيكوئى مىتواند ، بخواند بايستى از سر بگيرد . و هر كه كمتر از هفت آيه را نيكو بتواند خواند اگر پيشنماز شود يا به تنهائى خواهد نماز بگزارد بايستى پاره اى از آيهها را چند بار بر زبان آرد تا با اين كار ، هفت يا هشت آيه خوانده باشد و اگر چنين نكرد بر گردن او نمىبينم كه دوباره آن را بخواند ؛ و از وى پذيرفته نيست مگر در هر ركعت آن چه را نيكو مىتواند ، بخواند به همان گونه كه هفت يا هشت آيه اى را كه نيكو مىتواند ، بى كم كاست بر زبان راند .
و هم مىگويد ( 1 ) براى پذيرفته بودن نماز دست كم بايستى نخست تكبيرة الاحرام
هامش
( 1 ) اين سخن رامزنى در مختصر خويش كه در كنار كتاب الام به چاپ رسيده از زبان وى گزارش كرده 1 / 91 و 90