خداوند بخشايندهء بخشايشگر ، ستايش خداى را پروردگار جهانيان . . . ) تا آن را به پايان رسانى ( و سپس : ) قل هو اللَّه احد . . . ( بگو او است خداوند يگانه تا پايان آن . به نوشتهء كنز العمال 4 / 96 اين گزارش را دارقطنى بازگو كرده است .
28 - آوردهاند كه پسر عباس گفت : هيچ نمازى مگزار مگر آن كه سورهء حمد و يك سوره در آن بخوانى و خواندن سورهء حمد را در هيچ ركعتى فرو مگذار . اين گزارش را نيز به گونه اى كه در الكنز 4 / 208 مىخوانيم عبد الرزاق بازگو كرده است .
29 - آوردهاند كه ابن سيرين گفت : راستى اين كه پسر مسعود در نماز ظهر و عصر در هر يك از دو ركعت نخست ، سورهء حمد و يك سورهء ديگر مىخواند و در دو ركعت واپسين نيز سورهء حمد را
گزارش بالا را هيثمى در مجمع الزوائد 2 / 117 آورده و مىنويسد :
ميانجيان زنجيرهء آن ، شايستهء پشتگرمىاند جز اين كه پسر سيرين خودش چيزى از ابن مسعود نشنيده است .
30 - زيد پسر ثابت گفت : خواندن حمد و سوره ، برنامهء پيامبر است و تو با برداشت خود ، با مردم ناسازگارى ننماى . اين گزارش را نيز چنان چه در مجمع الزوائد 2 / 115 مىخوانيم طبرانى در الكبير آورده است .
اين بود آئين نامهء پيامبر اسلام در خواندن سورهء حمد در هر ركعت - چه در نمازهاى واجب باشد و چه به جز آن - و دستورهاى پيشوايان كيشها نيز بر همين بنياد است و اين هم گفتههاى يك پهلو و روشن ايشان :
الغدير ( فارسي ) — صفحة 295
مساهمون: جمعي از مترجمين
ص٢٩٥