و اما تعبير هفت سال ، گذشته از اينكه اين روايت طرقش زياد و سلسلهء سندش صحيح است به روايت نبوى مذكور در صفحهء 220 و حديث ابى رافع نامبرده در صفحهء 227 تأييد شده است ، يعنى مجموع سالهاى دعوت پيامبر ( ص ) از اول بعثت تا هنگام وجوب نمازهاى واجب .
زيرا به اتفاق مسلمين نماز در شب معراج واجب شد و معراج چنان كه محمد بن شهاب زهرى گفته است ، سه سال قبل از هجرت اتفاق افتاد پيامبر ( ص ) ده سال در مكه بود و امير المؤمنين ( ع ) از تاريخ تشريع نماز تا سال دهم كه هفت سال مىشود ، عبادت خدا را مىكرد و با پيامبر ( ص ) نماز مىگذاشت و لذا هر دو با هم مدتى به شعب ، و مدتى در غار حرا ، به عبادت مىپرداختند و كار بر اين منوال مىگذشت ( 1 ) تا خداوند اين آيه را فرستاد : * ( فَاصْدَعْ بِما تُؤْمَرُ وَأَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ ) * ( 2 ) و نيز اين آيه نازل شد :
* ( وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الأَقْرَبِينَ ) * ( 3 ) كه نزول اين دو آيه ، سه سال بعد از مبعث بود .
امير المؤمنين ( ع ) در اجتماع بنى هاشم كه در اجراى دو آيهء فوق تشكيل شده بود . تظاهر به قبول دعوت كرد و در آن روز هيچ كس جز او پيامبر ( ص ) را پاسخ نداد ، و از آن روز پيامبر ( ص ) او را برادر ، وصى ، خليفه و وزير خود خواند ( 4 ) و هيچ كس جز تعدادى ناچيز ، نسبت به عموم قريش كه مخالفان آنها در حكم عدم بودند ، پاسخ به دعوت پيامبر ( ص ) نداد .
گذشته از اينها ، كسانى كه در آن روز ايمان مىآوردند از روى معرفت كامل و همه جانبه نسبت به موازين عبادات نبود و مدتها گذشت تا تدريجا معرفت و تهذيب پذيرفتند ، بلكه ايمان آنان تنها تسليم شدن و خاضع گرديدن نسبت به اسلام بوده و تنها شهادتين بر زبان راندن و از پرستش بتها سرباز زدن بود و بس .
هامش
( 1 ) تاريخ طبرى 2 / 213 سيرهء ابن هشام 1 / 265 ، مراجعه كنيد 235 همين جلد .
( 2 ) حجر : 98 « مأموريت خود را اظهار كن و از مشركان اظهار تنفر نماى . »
( 3 ) شعراء : 214 . « بستگان نزديك خود را بيم ده . »
( 4 ) مراجعه كنيد جلد دوم از همين كتاب 278 ، 284 .