كرده كه بايد اينها را از او فرا گرفت .
« آيا كيست ستمگرتر از آنكه بر خدا تهمت زند و كلام حقى را كه به او مىرسد ، تكذيب نمايد . » ( 1 )
توجه فرمائيد :
شايد براى كسى كه در كلمات امير المؤمنين ( از صفحهء 221 تا 224 ) دقت كند ، اختلافى در سالهاى عبادت و نماز گزاردن آنحضرت ( ع ) با رسول خدا ( ص ) بين سه ، پنج ، هفت و نه سال ، مشاهده كند و از اينرو در اين باره گوئيم :
اما تعبير سه سال شايد مراد مدت زمان سه سال بين اول بعثت تا اظهار دعوت باشد ( 2 ) كه پيغمبر در آغاز نبوت مدت سه سال در مكه پنهانى بسر مىبرد و در سال چهارم دعوتش آشكار شد .
اما تعبير پنج سال شايد مقصود از آن ، دو سال ( 3 ) فترت نزول وحى از تاريخ روز اول وحى ، كه * ( اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ . . . ) * نازل شد تا هنگام نزول * ( يا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ ) * ، و سه سال آغاز بعثت بعد از فترت تا نزول آيه * ( فَاصْدَعْ بِما تُؤْمَرُ وَأَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ ) * و آيهء * ( وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الأَقْرَبِينَ ) * سالهاى دعوت پنهانى كه در آن سالها كسى با پيغمبر ( ص ) جز خديجه و على ( ع ) نبود و گمانم همين دوره مراد كسى است كه گفته : پيامبر خدا ( ص ) پنج سال ، كارش را مخفيانه انجام داد چنان كه در « الامتاع » صفحهء 44 آمده است .
هامش
( 1 ) اقتباس از آيهء 67 از سورهء عنكبوت : * ( وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرى عَلَى اللَّه كَذِباً أَوْ كَذَّبَ بِالْحَقِّ لَمَّا جاءَه .
( 2 ) تاريخ طبرى 2 / 216 ، 218 ، سيرهء ابن هشام 1 / 274 طبقات ابن سعد / 200 ، الامتاع 15 ، 21 .
( 3 ) اين دو سال را مقريزى يكى از اقوال دربارهء فترت وحى دانسته ، مراجعه كنيد :
الامتاع / 14 .