11 / 227 ، مرآت الجنان 2 / 334 ، لسان الميزان 4 / 256 ، معاهد التنصيص 1 / 136 ، شذرات الذهب 2 / 342 ، مجالس المؤمنين / 255 ، الفوائد البهيه فى تراجم الحنفيه 137 ، مطلع البدور ، الحقائق الورديه ، نسمة السحر / 2 ، روضات الجنات 447 - 448 تنقيح المقال 2 / 302 ، گرفتهايم .
ممكن است در بسيارى از اين تذكرهها ، مانند مجالس المؤمنين ، نسمة السحر ، تنقيح المقال اشتباهى در شرح حال تنوخى ما ، بانوادهء او ابو القاسم على بن الحسن به مناسبت وجود شباهت در اسم و كنيه و شهرت آن دو به تنوخى ، رخ داده باشد ، و محقق با راهنمائى كه كرديم مىتواند بر آن آگاه گردد .
جاى علم فراوان و فضائل بسيار تنوخى را فرزندش ابو على المحسن بن على گرفت و چنان كه ثعالبى گويد : او نسبت به ماه كامل ( بدر ) او ، ماه يكشبه ( هلال ) بود ، و شاخ همان درخت و گواهى راست ، بر عظمت پدر و فضيلتش بود ، و فرعى بود كه اصل خود را استوار مىداشت تا زنده بود از او نيابت مىكرد و پس از مرگ ، جاى او را گرفت . و ابو عبد إله بن حجاج ( كه شرح حالش مىآيد ) در شعر خود ، اين را اعتراف كرده است .
از آثار او . فرج بعد الشدة ، نشوار المحاضرة ، المستجار من فعلات الاجواد ديوان شعرش كه از ديوان شعر پدرش بزرگتر است ، مىباشد . در بصره از مشايخ آن حديث شنيد ، و در بغداد كه وارد شد ، حديث نقل كرد ، اولين بار كه حديث شنيد به سال 333 ه بود ، و اولين بار كه به كرسى قضاوت نشست در قصر ، و بابل و آن نواحى به سال 349 ه بود . آنگاه المطيع للَّه او را فرمانده لشگر مكرم ، ايذج و رامهرمز كرد و بسيارى از اعمال ديگر را در جهات مختلف به عهد گرفت . شب يكشنبه چهارم ماه ربيع الاول سال 327 ه در بصره متولد شد و شب دوشنبه پنجم محرم سال 384 ه در بغداد بدرود زندگى گفت . مذهبش مانند پدر است ، ولى شواهد تشيع او بيشتر و از تشيع پدرش آشكارتر است .
ابو على المحسن فرزندى به نام ابى القاسم على ، از خود بجاى گذارد كه وارث
الغدير ( فارسي ) — صفحة 271
مساهمون: جمعي از مترجمين
ص٢٧١