اما دربارهء « عبد إله المحض بن الحسن المثنى » ، بزرگ شيعه شيخ ابو جعفر طوسى در رجالش او را از اصحاب امام صادق ( ع ) بر شمرده و ابو داود نيز او را از اصحاب امام باقر ( ع ) مىداند و جمال الدين المهنا در « العمدة » ، 87 گويد : او شبيه پيامبر خدا ( ص ) ، و بزرگ بنى هاشم بود و بعد از پدرش حسن متصدى صدقات امير المؤمنين ( ع ) گرديد .
و احاديث هر چند در مدح و ذم او مختلف است ، ولى نظر نهائى شيعه را دربارهء او كه سيد طائفه سيد ابن طاوس در اقبالش ص 51 برگزيده ، نشانهء صلاح و حسن عقيدهء او و دليل پذيرفتن اوست امام صادق ( ع ) را . و او از يك مأخذ صحيحى كتابى از امام صادق ( ع ) ياد كرده كه عبد إله را در آن به نام « العبد الصالح » ياد فرموده و براى او و بنى اعمامش دعا به پاداش و سعادت فرمودهاند ، سپس سيد بن طاوس گويد :
و اين امر نشان مىدهد گروهى كه مورد حمله و اعتراض واقع شدهاند ( عبد إله و اصحاب او از بنى حسن ) نزد امام صادق ( ع ) معذور بوده ، و مورد مدح قرار گرفتهاند و نزد آن حضرت ، مظلوم قلمداد مىشدند . و عارف به حق امام خود بودهاند . و اينكه ، در برخى از كتابها آمده است : آنها از ائمهء صادقين جدا شده بودند اين نوشتهها بايد به تقيه حمل شود تا نهى از منكر آنها به امامان معصوم نسبت داده نشود . و يكى از مطالبى كه دليل بر مقام عرفان اينان ، نسبت به حق ، و گواه بر آن است ، روايتى است كه ما نقل كردهايم .
( وى بعد از ذكر سند و اتصالش به امام صادق ( ع ) گويد ) : . . . آنگاه به اندازه اى گريست كه صدايش به گريه بلند شد و ما گريه كرديم ، سپس گفت : پدرم از فاطمه بنت الحسين از پدرش روايت كرد كه فرمود : عده اى از هواداران تو ، در كنار شط فرات كشته يا مصيبت زده مىشوند كه نه در گذشته و نه در آينده نظيرى نخواهند داشت سپس فرمود : من مىگويم اين شهادت صريحى است ، از طرق صحيح به مدح كسانى از بنى حسن عليه و عليهم السلام كه آنها را گرفتند و آنان به سوى خداى
الغدير ( فارسي ) — صفحة 104
مساهمون: جمعي از مترجمين
ص١٠٤