بر اين كه قصاص أو بدون كم وزياد ممكن باشد وزن حاضر شود كه تفاوت دية چشم مرد
وزن را به جانى بپردازد واگر شرائط محقق نشود يا ثابت نشود كه عمدا بوده ولى أصل
جنايت معلوم باشد چنانچه از ظاهر تسليم پرداخت دية معلوم است نمىتواند قصاص نمايد
ودية چشم را از هر يك از اقسام دية كه جانى اختيار كند بايد بپردازد وچنانچه تراضى
بر قيمت يكى از ديات بنمايند بي اشكال است ودر نزاع موضوعي مرافعه شرعيه لازم است .
س 14 - دو نفر شخصي را با كارد وچوب زدهاند وأو بقتل رسيده به دين ترتيب كه أولى
با كارد بقلب أو زده وبر زمين افتاده سپس دومى با چوب به پشت سر أو مىزند ظاهرا جراحت
أولى كافى براي قتل بوده ولى نمىدانيم كه ضرب با چوب هم به تنهائى كشنده بوده يا خير ؟
پس در حقيقت نمىدانيم كه قتل به شركت هر دو بوده ويا فقط مستند به أولى مىباشد ودومى
بايد دية بپردازد ؟ حكم الله را بيان فرمائيد .
ج - در فرض سئوال قصاص بر أولى ثابت است وولى مقتول مىتواند أو را بكشد ودومى
اگر وقتي كه ضربه را وارد كرده ، مضروب ، حيات مستقره نداشته دية جنايت بر ميت
بر أو لازم است واگر حيات مستقره داشته در صورتي كه شك در تأثير ضربه در قتل باشد دية
جنايت بر انسان زنده بر أو لازم است ولى چنانچه معلوم باشد كه ضربه دومى موجب قتل
شده دومى بايد قصاص شود وأولى جارح است وبايد دية جراحت وارده بر حي بپردازد
وچنانچه نزاع موضوعي باشد محتاج به مرافعه شرعيه است .
س 15 - دو برادر دية قتل پدر را از قاتل نسبت به سهم خود گرفتند ودو برادر ديگر سهم
خود را بخشيدند وبرادر پنجم بگرفتن دية يا بخشيدن آن حاضر نيست ومىخواهد قصاص
كند آيا مىتواند يا نه ؟
ج - بلى مىتواند با وجود شرائط قصاص كند ولى قصاص كننده بايد به مقدار نصيب آن
دو نفر به آن دو بدهد وآنها وجهي كه گرفتهاند به قاتل برگردانند ونيز به مقدار نصيب آن
دو نفر كه بخشيدهاند به خود قاتل بدهد .
س 16 - شخصي به فرزندش دستور مىدهد كه برو فلان شخص را با خود همراه كن
وسر راه فلان آدم را بگيريد وآنچه مىتوانيد أو را بزنيد حتى بكشيد ، فرزند مىگويد شايد
در اثر ضرب آن طرف كشته شود ، پدر مىگويد هر كار بكنيد همه خسارات به عهده خودم