اين كه قبول دارد كه از لوازم دين است انجام نمىدهد ، صحيح است يا نه ؟ .
ج - در فرض سؤال ، چنين زنى مسلمان وعقد أو صحيح است ، ولكن بر
كساني كه اطلاع از حال أو دارند لازم است اگر احتمال تأثير بدهند أو را امر به
معروف ونهى از منكر نمايند .
س 17 - آيا وجوب امر به معروف ونهى از منكر عقلي است ؟ چنان كه
شيخ طوسي وعلامه فرمودهاند ويا نقلي ؟ چنان كه سيد مرتضى وأبو الصلاح
وابن إدريس بر آنند ويا هر دو ؟ چنان كه از كلمات بعضي از متأخرين استفاده
مىشود ؟ .
ج - رجحان وحسن آن ، عقلي ووجوب آن نقلي است اما عدم وجوب آن
به حسب عقل ، براي اين است كه عقل دفع ضرر يقيني يا محتمل متوجه به شخص را
بر خود أو واجب مىداند ودفع آن را از غير ، مثل احسان به أو مىداند ، بلى در
مواردى كه ترك امر به معروف ونهى از منكر ، موجب توجه ضررى به عموم واز
جمله ، خود آمر به معروف باشد ، واجب مىشود ولى اين وجوب نيز بعنوان خود امر
به معروف نمىباشد واما دليل نقلي آن ، كه كتاب وسنت است در وجوب آن ،
صراحت دارند .
س 18 - با تأكيد زيادى كه درباره امر به معروف ونهى از منكر شده تا
جائى كه سبب اقامه فرائض وموجب آبادي زمين وايمنى راهها وجلوگيرى از
اجحافها به شمار آمده چگونه با علم به ضرر يا ظن به آن - آن هم ولو ضرر جانى
نباشد ومالي باشد - از انسان ، ساقط مىشود ؟ .
ج - اين مسأله ، شرعي است وشرائط وجوب هر واجب را بايد از شارع ،
اخذ كرد وما نمىتوانيم به استحسان ، چيزى بر آن بيافزائيم مع ذلك مىتوان گفت
كه مسأله چون مربوط به فرد است وبيشتر از آن كه احتمال ضرر ندهد الزام به امر به
معروف ، لازم نيست وتحمل ضرر براي اين كه غير ، متضرر نشود اگر چه ضرر معنوي
باشد لازم نيست . بلى اگر ترك امر به معروف يا نهى از منكر ، موجب ضايع شدن
حكمي از احكام ومتروك شدن آن شود آن مسأله ديگرى است وتحمل ضرر مالي
وبلكه جانى ، براي حفظ آن ، واجب است نظير جهاد وبه مسأله امر به معروف
و